Eerst weglopen, dan sterven

Een Kamerlid dat boos de vergadering verlaat. Vaak komt het niet voor, maar de laatste jaren is het op gezette tijden raak. Vorige week donderdag was het weer zover. Tijdens een algemeen overleg van de commissie volksgezondheid over de wijkverpleging maakte het PVV-Kamerlid Fleur Agema zich kwaad, omdat staatssecretaris Martin van Rijn pas op het allerlaatste moment een evaluatie over wijkverpleging naar de Kamer had gestuurd. Zo kun je als Kamerlid niet werken, redeneerde Agema, en weg was ze.

Maar voordat ze vertrok, had ze als eerste nog wel haar vinger opgestoken om een zogeheten verslag algemeen overleg (VAO) aan te vragen. De commissievergadering wordt in zo'n geval op een later tijdstip plenair voortgezet, zodat de aanvrager een motie kan indienen. Het Kamerlid dat als eerste zo'n VAO aanvraagt, krijgt tijdens het vervolg als eerste het woord. Maar het SGP-Kamerlid Kees van der Staaij maakte daartegen bezwaar. Eerst weglopen tijdens het algemeen overleg en dan tijdens de plenaire voortzetting van het debat als eerste het woord mogen voeren? "Dat vind ik een rare figuur", vindt Van der Staaij.

Piet Snot

Vooral PVV'ers hebben er een handje van om weg te lopen uit een debat. In april 2008 vertrok Dion Graus boos uit de vergaderzaal, nadat hij zich hardop had afgevraagd of zijn CDA-collega Henk-Jan Ormel 'mogelijk een beginnend lijder aan Alzheimer' was. Daarop zette de Kamervoorzitter zijn microfoon uit. Graus hield het voor gezien, omdat dat 'dit de zoveelste keer was dat men de PVV de mond wilde snoeren'. Graus moet het weglopen in de genen zitten. In 2011 stapte hij uit de enquêtecommissie financieel stelsel. Zijn PVV-collega Machiel de Graaf in 2013 uit de enquêtecommissie Fyra.

In maart 2009 verliet de complete PVV-fractie zogenaamd woedend de vergadering, nadat de toenmalige fractieleider Van Geel van regeringspartij CDA had laten weten dat aan een coalitieakkoord over de crisisbestrijding niets meer te veranderen viel. Geen eer aan te behalen, vond Geert Wilders, die weigerde om als 'Piet Snot' aan het debat mee te doen.

Maar de PVV heeft op weglopen niet het monopolie. In mei 2011 vertrok SP-fractieleider Emile Roemer kwaad uit de zaal, nadat Wilders linkse kiezers 'islamitisch stemvee' had genoemd. Het boycotten van een debat vloekt met het wezen van de parlementaire democratie, waarin immers het debat - elkaar proberen te overtuigen met het woord - centraal staat. "Een democraat verlaat nooit het democratisch debat", meende Femke Halsema (GroenLinks). De weglopers zelf zien dat natuurlijk precies andersom: zij lopen weg, juist omdat anderen (de regeringspartijen, de Kamervoorzitter) hun bijdrage aan het debat onmogelijk zouden maken.

Hartaanval

Weglopen is ook niet voorbehouden aan Kamerleden. In september 2009 hield minister van binnenlandse zaken Guusje ter Horst (PvdA) een algemeen overleg voor gezien, nadat de Kamer had besloten dat haar collega Hirsch Ballin (CDA) van justitie als eerste vragen mocht beantwoorden. Hij moest naar een ander debat. "Ik zit hier toch niet voor Piet Snot", herhaalde ze de woorden van Wilders. Ter Horst keerde terug na een gesprek met de voorzitter van de vergadering.

In 1866 verlieten alle ministers de vergaderzaal, nadat voor het eerst in de parlementaire geschiedenis een motie van afkeuring was aangenomen tegen het hele kabinet. Volgens historicus Jouke Turpijn, auteur van een boek over de geschiedenis van de Tweede kamer tussen 1848 en 1888, verliet de Zwolse afgevaardigde H.A. Wttewaal van Stoetwege, aanhanger van het kabinet, tierend het gebouw, waarna hij een hartaanval kreeg en overleed. Het is een beetje radicale manier van wegwezen, maar zo kan het natuurlijk ook.

Bekendste weglopers

1.Dion Graus (PVV)

2.Geert Wilders (PVV)

3.Emile Roemer (SP)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden