'Eerst Maliki weg, dan zien we wel'

Irakezen vluchten uit de stad Mosoel. Beeld epa
Irakezen vluchten uit de stad Mosoel.Beeld epa

Zijn het echt moslimstrijders van Isis die Irak onder de voet lopen? Welnee, zeggen Iraakse soennieten, dat is propaganda. Wat aan de gang is, is geen strijd om de vestiging van een islamitische staat, maar een veel bredere opstand tegen de Iraakse regering.

Judit Neurink

Tienduizenden zijn uit de steden en dorpen gevlucht waar momenteel de strijd plaatsvindt tussen het Iraakse leger en wat bekend is geworden als Isis. Ze kwamen naar de veilige Koerdische regio. Niet uit angst voor moslimradicalen, waar het Westen zich zorgen over maakt. 'Hou toch op over Isis', zeggen de vluchtelingen. Zij beweren stuk voor stuk dat strijders van de Islamitische Staat in Irak en Syrië maar een paar procent uitmaken van de beweging die twee weken geleden in Mosoel aan haar opmars begon.

Het Westen heeft het verkeerd begrepen, houden vluchtelingen verslaggevers voor - overigens pas na doorvragen, want ze weten dat hun boodschap omstreden is. Isis is maar een onderdeel, een radertje, van een groter geheel van 'bevrijders' of 'revolutionairen', zoals ze de strijders noemen die na een campagne van twee weken delen van soennitisch Irak bezetten.

Barbaars
Er is een brede coalitie, die uit wel twintig groepen zou bestaan. Een deel sloot zich onderweg aan. Het zijn vooral getrouwen van dictator Saddam Hoessein en leden van de soennitische beweging die de afgelopen anderhalf jaar tegen Maliki protesteerden. Die werken samen met wat islamitische groepen, waaronder Isis. In Tikrit stonden veel inwoners klaar om de strijders te verwelkomen en met ze samen te werken. Ook milities die de Amerikanen tegen Al-Kaida in het leven hadden geroepen, zouden zich hebben aangesloten.

Ja, Isis is barbaars, beamen de vluchtelingen, want iedereen kent de verhalen over executies. En Isis heeft lijsten met namen van mensen die met Maliki hebben samengewerkt. En die vermoorden ze. Het is allemaal waar, maar het blijft voor hen een bijna onbelangrijk detail in de grotere missie: soennieten redden van de onderdrukking door Maliki. Want alles beter dan Maliki, zeggen soennieten in Irak.

Datzelfde werd elf jaar geleden over Saddam gezegd. De Amerikaanse bevrijders van toen brachten geen oplossing. In tegendeel, door hen kwam er een sjiitische meerderheid aan de macht, die de soennitische minderheid stelselmatig onderdrukte.

Angst
Nu lijken de soennieten hun hoop opnieuw op Saddams getrouwen te vestigen. Dat die dan samenwerken met radicale moslims is bijzaak. Dat zijn domme mensen die de islam niet kennen, smalen ze. Of ze zeggen: ik heb ze alcohol zien drinken, ze zijn helemaal niet islamitisch.

De angst die in het Westen leeft, heerst nauwelijks onder Irakezen. Als we eenmaal van Maliki af zijn, lost het probleem zich vanzelf wel op, lijkt de overtuiging te zijn.

Ze voelen zich gesterkt door berichten uit Mosoel, waar nu een soennitische coalitie aan de macht is; doordat het er rustig en veilig is. Dat die coalitie de harten van de mensen uitsluitend wil winnen om daarna een streng islamitisch bewind in te stellen, geloven de vluchtelingen niet. Die executies van militairen en politie - die zijn allemaal de schuld van dat kleine groepje extremisten.

We hebben een regering nodig die ons land redt, zeggen ze. Zou blijken dat die redders toch een islamitisch bewind willen - wat ze echt niet verwachten - nee, dan gaan ze niet terug naar huis.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden