Eerst kindsoldaat, nu tiener met trauma

Duizenden Nepalese kinderen sloten zich tijdens oorlog aan bij maoïsten Terugkeer maatschappij lastig

Wat doe je als kindsoldaat als de oorlog voorbij is? Als de revolutie als afgerond wordt beschouwd en je zonder diploma's en mogelijk getraumatiseerd op straat straat? Met dat dilemma worstelen duizenden voormalige kindsoldaten in Nepal.

Sukmaya was twaalf jaar oud toen ze zich aansloot bij het ondergrondse maoïstenleger, dat van 1996 tot 2006 het regime omver trachtte te werpen. Nu is zij een tiener zonder diploma's en ondersteuning.

In de filmtrilogie 'Through Our Eyes', die tot in de kleinste dorpen van Nepal wordt vertoond, wordt zij door twee andere kindsoldaten geïnterviewd. "De oorlog is voorbij maar waarom is er voor ons niets veranderd? Ze hadden ons toen nodig maar nu niet meer", zegt ze. "De democratische republiek heeft ons helemaal niets gebracht", concludeert Sukmaya huilend.

Nepal telt zeker 9000 tieners als Sukmaya. Zo'n 3000 kwamen na het ondertekenen van het vredesakkoord in 2006 in een VN-kamp terecht en werden begin vorig jaar met wat geld en opleidingsmogelijkheden naar huis gestuurd. De meerderheid tegen hun zin, want zij voelen zich volwaardige soldaten en bovendien: het stigma is groot.

Sumnima Tuladhar, medewerker van Child Workers in Nepal (CWIN), kent velen van hen en maakt zich zorgen. "Terugkeren naar de maatschappij is makkelijker gezegd dan gedaan. Sommigen zijn getraumatiseerd en vertonen vreemd gedrag. Veel mensen vrezen deze jongeren; zij hebben dingen geleerd en gezien waar anderen geen weet van hebben, inclusief doden. Sommige families verbieden hun kinderen om te gaan met deze kindsoldaten."

Voor de meisjes is het nog moeilijker. "Op het platteland maakt men zich zorgen over hun maagdelijkheid", zegt Tuladhar. "Ouders vragen zich af of hun dochter met medestrijders het bed heeft gedeeld."

Een ander dilemma voor de meisjes is dat hun rol in het dorp totaal anders is dan die in het Volksleger. "Meisjes die jaren met een geweer op de schouder hebben gelopen en van alles hebben meegemaakt moeten de rol van het volgzame dorpsmeisje spelen en instemmen met een gearrangeerd huwelijk."

Overigens bestaan de ex-kindsoldaten uit zeer diverse groepen. De meesten reisden tijdens de oorlog van dorp naar dorp als onderdeel van 'culturele programma's', om de bevolking te overtuigen van het belang van de rode revolutie. Anderen werden ingezet als dragers en postbodes. Een deel van hen was betrokken bij het maken en laten exploderen van bommen en het doden van 'partijvijanden'. Tuladhar schat het aantal kinderen dat voor korte of langere termijn betrokken was bij het rebellenleger op 20.000.

Volgens Tuladhar toont de regering - waarin sinds het eind van de oorlog in 2006 maoïsten zitten - weinig compassie met ex-kindsoldaten. "Dat wordt als kritiek op de maoïsten opgevat, dus dat ligt gevoelig." Zij vindt lange-termijnhulp essentieel. "Geef deze jongeren de tijd om een nieuwe plek voor zichzelf in de samenleving te vinden. Doen we dat niet dan creëren we een vergeten generatie."

Kaste-discriminatie
Kinderorganisatie CWIN produceerde samen met de Britse filmmaker Tassia Kobylinska de filmtrilogie 'Through Our Eyes'. Drie oud-kindsoldaten, Sukmaya, Narbahardur en Jay, kregen een korte opleiding en reisden terug naar hun dorp. Armoede en kaste-discrimatie waren de belangrijkste redenen om te kiezen voor een onzeker bestaan als kindsoldaat.

De jonge filmmakers hebben een duidelijk doel. Sukmaya wil voorkomen dat andere kinderen moeten meemaken wat zij als Dalit (lage kaste) moest doormaken. Ze opende een opvangcentrum voor kinderen die tijdens de oorlog een ouder hebben verloren.

Ook Narbahadur, nu student, wil dat er een einde aan kastediscriminatie komt. Jay, de oudste zoon uit een zeer arm gezin met zes dochters, zegt: "Als we de armen helpen en werk voor jongeren creëeren, dan is het gedaan met de oorlog."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden