Eerlijke informatie is uitzonderlijk op kunstmarkt

Van links naar rechts: een litho in Karel Appel-stijl met valse signatuur, twee Modigliani-vervalsingen en een geschilderde Botero-kopie.

Henny de Lange

AMSTERDAM - 'Nummer 4013', zei de veilingmeester, 'Le répos du sculpteur devant le jeune cavalier, een werk uit 1933, gesigneerd door Pablo Picasso. Waar zullen we beginnen met deze prachtige ets, tweehonderdvijftig euro?' We keken elkaar eens aan. Een kopie van een ets in een aardig lijstje, wat mag je daarvoor vragen? De lijst is nog het meest waard. Honderd euro, honderdvijfig misschien?

Er waren een paar bieders, jonge mensen nog, en met rode konen boden ze tegen elkaar op. Een meisje won met een bod van vierhonderd euro. Een paar rijen verderop zat een kunstliefhebber die we goed kennen. Hij draaide zich om en knipoogde naar ons. We begrepen wat hij bedoelde: vierhonderd euro plus 25 procent procent veilingkosten maakt vijfhonderd euro. Meer dan elfhonderd oude guldens voor een ingeraamde poster. Het was wel erg veel.

Jarenlang struinden de kunstliefhebbers Ard Huiberts en Sander Kooistra de kunstmarkt af. Al snel ondervonden ze hoe gemakkelijk je een vals werk aangesmeerd krijgt en hoe simpel het is om dat weer kwijt te raken. Hun ervaringen hebben ze beschreven in het vandaag verschenen boek Valse kunst. Hoe de kunstkoper bedrogen wordt. Ze keken toe hoe argeloze kunstkopers werden genept, werden zelf ook bedrogen, verkochten hun miskopen door aan anderen en kregen voor een valse Colnot zelfs een hoger bedrag dan ze zelf hadden betaald. Ze leerden vervalsers kennen, spraken met veilingmeesters en handelaren en deden mee aan de zwijgplicht van het kunstwereld, die de handel in valse kunst instandhoudt. Ze speelden het spelletje mee, tot dat meisje van die ingelijste poster van Picasso hun pad kruiste. Ze voelden zich 'medeplichtig' en besloten hun ervaringen te publiceren.

Op de kunstmarkt is veel niet wat het lijkt. Het is uitzonderlijk om van iemand eerlijke informatie te krijgen, constateren de schrijvers. In de meeste branches is consumentenbedrog door regels van de overheid en door initiatieven uit de bedrijfstak zelf, tot een draaglijk niveau teruggebracht. Het komt niet vaak voor dat in een gewone winkel imitaties van Levi-spijkerbroeken of parfum van Chanel worden aangeboden. Wie bij de garage een Mercedes koopt, kan er zeker van zijn dat het geen omgebouwde Volkswagen is. Dit geldt niet voor de kunstmarkt. Die is sinds de zeventiende eeuw niet wezenlijk veranderd, aldus Kooistra en Huiberts.

Ze hebben niet de illusie dat het snel anders zal worden. Er is geen regulering en handhaving. Als de overheid al ingrijpt, heeft dat een negatief effect met als dieptepunt de opheffing van de Kunst- en Antiekpolitie. ,,Een betere stimulans voor de handel in gestolen kunst had Den Haag niet kunnen bedenken.'' Hoewel de kunsthandel en het veilingwezen erkennen dat een 'schonere' markt op den duur meer kooplustigen zal trekken, gaat de bedrijfstak als geheel gewoon op de oude voet verder. Weliswaar jagen ze voortdurend teleurgestelde kopers weg, maar er dienen zich toch telkens nieuwe lichtingen liefhebbers aan.

Er blijft naar de mening van de auteurs maar één partij over die een positieve invloed kan uitoefenen. De enigen die de toevloed aan valse werken kunnen stoppen, zijn de klanten van veilingen en kunsthandels, de gewone kunstliefhebbers. Als die weigeren om stukken te kopen zonder garantie op de echtheid, zonder de zekerheid dat je het werk zonodig kunt teruggeven en dan je geld terugkrijgt, dan is het snel afgelopen met de louche handelaren en onbetrouwbare veilingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden