Eerlijk delen is lekker

Zelfstandig en kritisch leren denken, hoe doe je dat? Trouw onderzoekt het op scholen in het land. Vandaag: 4/5 vwo op het Marne College in Bolsward (slot).

Hans Huizenga, filosofiedocent, houdt twee chocoladerepen omhoog. Eén van Milka en één van Tony's Chocolonely. "Welke kiezen jullie?" "Tony's!", zegt Aileen gretig. "Zeezout-karamel is zó lekker en het wordt eerlijk geproduceerd. Andere merken betalen geen eerlijke prijs aan de cacaoboeren."

"Juist, chocolade, een westers luxeproduct, wordt vaak geproduceerd door slaven", zegt Huizenga, die met dit voorbeeld het nieuwe onderwerp, mondiale rechtvaardigheid, direct invoelbaar maakt. "Wat vinden jullie van dit inititaief?" Zoa: "Mooi idee hoor, maar Tony's is duur. Mensen met weinig geld zullen dan voor andere chocolade kiezen." "Mensen met veel geld ook", zegt Nupelda koeltjes.

"Deze repen hebben een keurmerk", vervolgt Huizenga. "Sommigen zeggen: het probleem is veel te ingewikkeld en keurmerken werken fraude in de hand. En er gaat nog steeds maar een klein percentage van elke reep naar de boer." "Maar die repen zijn zo duur", zegt Jan.

"Waarvan neem je straks een stukje?", vraagt Huizenga. Er wordt overlegd. Aafke is er snel uit: "Van de reep met de beste smaak." Bente: "Je kunt wel zeggen dat keurmerken niet perfect zijn, maar om die reden Milka kopen, slaat nergens op."

"Hier speelt ook het verschil tussen 'persoonlijke ethiek' en 'institutionele ethiek'", legt Huizenga uit. "Heeft het wel zin om te doen alsof jij persoonlijk goed bezig bent, als je het onrechtvaardige systeem als geheel gewoon in stand houdt?"

"Is zelf chocolade maken dan de oplossing?", vraagt Jan. "Geen chocolade eten?", reageert de docent. Huizenga: "Van het geld voor medisch onderzoek gaat 90 procent naar ziektes die slechts 10 procent van de wereldbevolking heeft: westerse welvaartsziektes. Moeten wij onze gezondheidszekerheid inleveren voor een eerlijkere verdeling? Zou jij je privileges delen?" "Ja, als ze er dan ook voor openstaan!", reageert Marrit. "Die mensen in die ebolagebieden kwamen die beschermingskleding niet eens ophalen! Je moet er ook zelf wat aan doen!" Jan maakt het geluid van een zweep.

"Mijn leven is niet belangrijker dan dat van iemand anders, dus ik zou het doen", zegt Nupelda zelfverzekerd. "Ik zou het moeilijk vinden iets in te leveren voor iemand die ik niet ken", zegt Jan.

"De filosoof Peter Singer zou zeggen dat de emotionele of geografische afstand er bij morele vraagstukken niet toe doet en de institutionele ethiek zegt dat het vraagstuk niet door individuen kan worden opgelost", zegt Huizenga. "Dat is geen tegenstelling", vindt Maureen. "Pas als we individueel meer verbondenheid voelen kan er institutioneel iets veranderen."

De repen gaan rond. "Als je weet dat iets goed is, smaakt het toch ook beter?", oppert Huizenga tussendoor. "Ja", beaamt Ilse. "Als ik een mango eet waarvan ik weet dat die goed geproduceerd is, smaakt die beter dan mango's.." "Hoezo mango's?", onderbreekt Anouck. "Jij eet meestal chips!"

"Ik geniet ook van wat slecht is", zegt Aafke met volle mond. "Het is allemaal goed om over na te denken", meent Elbrich. "Maar boodschappen doen wordt wel erg lastig."

De achternamen van de leerlingen uit bovenstaande tekst zijn bij de redactie bekend

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden