Eerherstel voor oorlogsburgemeester

tweede wereldoorlog De verguisde Huizense burgemeester Vlug blijkt geenszins een NSB'er te zijn geweest.

Burgemeester Hendrik Vlug hielp tijdens de oorlog verschillende Joden aan een onderduikadres en zorgde ervoor dat hun eigendommen in veiligheid kwamen. Toch ging in Huizen het gerucht rond dat hij een NSB'er was geweest. Dat is de reden dat hij ontbreekt in de portrettengalerij van burgemeesters in het gemeentehuis. Tot vanmiddag althans, want dan volgt een publieke rehabilitatie van de oorlogsburgemeester.


Weinig publieke functies waren tijdens de Tweede Wereldoorlog zo moeilijk in te vullen als die van burgemeester. Zij konden ontslag nemen, maar dan werden zij vervangen door een NSB-lid. ARP-burgemeester Vlug (1897-1968) koos ervoor om burgemeester te blijven. Bij de zuivering in 1945 luidde de conclusie dat hij niet echt 'fout' was geweest, maar dat aanblijven toch onmogelijk was.


Vlug vocht later het oordeel van de zuiveringscommissie aan. In zijn streven naar eer- en ambtsherstel kreeg hij hulp uit de bevolking van Huizen, onder andere van drie hervormde predikanten, zo ontdekte journaliste Bonnie Kriek-Okkema. Ondanks de beperkte ruimte die de bezetter hem bood zorgde Vlug ervoor dat drie mannen die door de SS waren vermoord, 's nachts toch werden begraven, ook al was het bevel dat de lichamen als afschrikwekkend voorbeeld op straat moesten blijven liggen.


Een ander voorbeeld dat Kriek-Okkema vond was dat hij grote moeite deed om de executie van een Gestaposoldaat af te doen als een liefdesdrama, waarmee hij voorkwam dat de Duitsers wraak namen op de bevolking. Dat Vlug in Huizen toch het brandmerk van foute burgemeester kreeg is volgens Kriek-Okkema te wijten aan de toenmalige gemeentesecretaris J. Groenestein.


Deze ambtenaar was er verantwoordelijk voor dat Vlug werd ontslagen, door de formulieren van de zuiveringscommissie gekleurd in te vullen. De burgemeester kreeg te laat in de gaten dat hij achter zijn rug om zwart werd gemaakt. "De twee mannen konden elkaar vanaf het begin in 1939, toen Vlug burgemeester werd, niet uitstaan. Dat is nooit veranderd", zegt Kriek-Okkema.


Vlugs naam bleef in Huizen besmet. Het verhaal dat hij fout was geweest in de oorlog kwam zelfs terecht in een boekje dat op de plaatselijke lagere scholen werd uitgereikt. "Op de een of andere manier werd in Huizen niet bekend dat Vlug bestuurlijk wel eerherstel had gekregen", zegt Kriek-Okkema.


In 1949 werd hij burgemeester van Leerdam. Een kort bericht in de Huizer Courant dat de 'hoogste instanties in Den Haag met zeer veel lof over de heer Vlug oordelen', bestrafte het gemeentebestuur met een boycot. De krant bleef zeven jaar verstoken van persberichten en uitnodigingen.


Kriek-Okkema was vanaf 1998 politiek verslaggever voor de Huizer Courant. Tijdens haar werk aan het boek 'Trees krijgt een Canadees' stuitte ze op de verhalen over burgemeester Vlug. Zij vroeg zich af waarom hij ontbrak in de portrettengalerij die sinds 1995 in het gemeentehuis hangt.


Daarop dook zij in de oorlogsgeschiedenis van Huizen. Zij slaagde er onlangs in de gemeenteraad ervan te overtuigen dat Vlug allerminst een NSB'er was geweest. Ido Vunderink kreeg de opdracht om een portret te schilderen en in aanwezigheid van kinderen en kleinkinderen wordt dat vanmiddag onthuld, 72 jaar na Vlugs vertrek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden