Eerbetoon aan Egyptische grootmeester Youssef Chahine

In de Rotterdamse Cinerama is gisteren het Arabisch Film Festival begonnen met ’Chaos’ (2007), de nieuwste en waarschijnlijk laatste film van de Egyptische regisseur Youssef Chahine (82). De ’grand old man’ van de Egyptische cinema is eerder deze week na een hersenbloeding in coma geraakt, en van Cairo naar een ziekenhuis even buiten Parijs gebracht. ’Zijn situatie is kritiek maar stabiel’, zegt zijn woordvoerder.

Chahine werd in 1926 in een christelijke familie in Alexandrië geboren, een stad waar verschillende religies altijd vreedzaam naast elkaar bestonden. Als ’zoon van Alexandrië’ heeft Chahine de geest van saamhorigheid eigenlijk altijd uitgedragen, evenals het vrije denken. Zijn grote liefde voor de klassieke Hollywood-musical – die in veel van zijn films is terug te vinden – belette hem niet om uit te groeien tot een van de meest kritische regisseurs in de Arabische wereld, die altijd wel ergens een film verboden zag.

Zo dreef Chahine – in de jaren vijftig ontdekker van de Egyptische acteur Omar Sharif – de afgelopen halve eeuw de spot met dictatuur en fundamentalisme. Ook stelde hij zich in zijn films te weer tegen de corrupte en leugenachtige heersende klasse. In zijn nieuwste film ’Chaos’ laat hij bijvoorbeeld zien hoe willekeur en corruptie samengaan. Het drama dat opgenomen werd in een oude wijk van Cairo gaat met name over corruptie bij de politie, maar bekritiseert evengoed het Egyptische onderwijssysteem en de Egyptische politiek.

Niet dat ’Chaos’ jubelend is ontvangen. De hoogbejaarde Chahine wijdt al een tijdje meer aandacht aan de inhoud dan aan de vorm van zijn films. Tijdens de opnamen van ’Chaos’ voelde de regisseur zich bovendien zo slecht, dat zijn vaste medewerker Khaled Youssef de regie moest overnemen. Het herinnert aan de vorig jaar overleden Michelangelo Antonioni, die op hoge leeftijd de regie van ’Beyond the Clouds’ deelde met Wim Wenders.

Evenals Antonioni is Chahine een vernieuwer. Hij was de eerste die de ik-vorm in de Egyptische cinema introduceerde en met zijn Alexandrië-films zelfs een vorstelijke autobiografische trilogie neerzette.

En als een film op aandringen van fundamentalistische groeperingen in de ban werd gedaan (zoals ’The Migrant’ uit 1994), dan zette Chahine diezelfde groeperingen in een volgende film (’Al Massir’ ofwel ’Het Noodlot’ uit 1997) rustig neer als barbaren die de rijke islamitische cultuur om zeep proberen te helpen. Hij nam wel slim een omweg, door het verhaal in de twaalfde eeuw te situeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden