Eenzame Abdoesjaparov komt snelheid tekort voor sprintzege

BORDEAUX - Djamolidine Abdoesjaparov staat nog steeds droog in de 82ste editie van de Tour de France. Gisteren legde de Oezbeek het in de haast gebruikelijke massasprint in het tropisch hete Bordeaux royaal af tegen de Duitser Erik Zabel, die na de eerdere winst in Charleroi zijn tweede ritzege boekte.

Er resten 'Abdoe' op papier nog twee kansen om het kopmanschap van de ploeg van Jan Raas waar te maken: vanmiddag in Limoges en zondag op de Champs-Elysées in Parijs. Raas gelooft er eigenlijk niet meer in. “Hij is 31, je moet concluderen dat hij snelheid tekort komt tegen een jonge, frisse jongen als Zabel. Als je het verschil ziet, is hij de snelste. Abdoe is in Bordeaux puur op snelheid geklopt.”

De Zeeuwse ploegleider heeft gegokt en verloren. Begin dit jaar presenteerde hij op het Brusselse vliegveld Zaventem Abdoesjaparov als de man die een volstrekt ondermaats seizoen 1994 (met slechts 33 overwinningen, en eigenlijk geen enkele fatsoenlijke) aan de vergetelheid zou ontrukken. Iedereen moest zich onvoorwaardelijk in dienst stellen van de stille Oezbeek, die zich in de sprint als een moderne versie van John Wayne pleegt te gedragen. Raas wilde er toen in januari niet hardop bij stilstaan dat hij voor hetzelfde geld een kat in de zak had gekocht. Ooit poneerde hij de stelling dat je als ploegleider in nood nimmer een renner moet contracteren die het jaar ervoor had uitgeblonken. De kans op verzadiging was dan reëel aanwezig.

Palmares

Op de conduite-staat van Abdoe viel inderdaad niets aan te merken: 1994 was zijn beste seizoen. Hij won zestien sprints en had, wanneer hij en zijn ploegleider beter gerekend hadden, ook nog de Ronde van Nederland op zijn naam gebracht. In de Tour de France van dat jaar schreef hij twee ritzeges en voor de tweede keer in zijn korte profcarrière ook de groene trui bij op zijn palmares. In 1993 hield Abdoesjaparov zowel in de Vuelta als in de Tour aardig huis. In beide grote rondes won hij drie etappes. Voor de volledigheid: in de Tour van 1992 kon hij geen potten breken, in die van '91 excelleerde hij twee keer in de massasprint.

De 'schande' van het debuutjaar als prof (1990) - de sprinter sloot dat seizoen af zonder één enkele overwinning - blijft hem in zijn 'Nederlandse' jaar bespaard, maar de schamele etappezege in de Tour DuPont heeft op zijn minst hetzelfde vernederende effect. “De druk op hem is gigantisch groot”, stelt Jan Raas. “Hij weet dat hij zijn contract voor dit jaar waar moet maken en dat hij volgend seizoen ergens onderdak moet zien te komen.”

Want hoe de jacht van de Zeeuw op een nieuwe sponsor ook afloopt, voor Abdoesjaparov zal in de mogelijk toekomstige ploeg van Raas geen plaats zijn. “In dat geval ga ik met jonge renners werken. Daar past Abdoe niet in.” De 25-jarige Zabel, één van de laatste produkten van de oude DDR-school, wel, doch de kans om hem te contracteren liet Raas vorig jaar bewust lopen. “De onderhandelingen met hem verkeerden al in een vergevorderd stadium, maar toen kwam het bericht dat hij positief was in Veenendaal-Veenendaal. Dan hoef ik zo'n jongen niet.” Of dat hypocriet is, is een tweede. In Elsevier zei Abdoesjaparov onlangs: “Zonder doping gaat de helft van het peloton te voet.”

Hoezeer Raas ook snakt naar een succesje in de Ronde van Frankrijk, vooral om menselijke redenen vindt hij het sneu voor Abdoesjaparov dat hij in de massasprints vergeefs op de zege mikt. Hij heeft de introverte Aziaat in zijn hart gesloten. Hij heeft te doen met de renner die maar niet aan de harde wereld kan wennen waarvoor hij koos toen het communisme viel. Ver van huis wordt hij gekweld door immense gevoelens van heimwee. Binnen de ploeg zou hij zich kunnen uiten tegen de Rus Jekimov, maar het liefst verkiest hij de eenzaamheid van vier op hem afkomende muren in een hotelkamer op een Frans industrieterrein.

Openhartig

Ook Raas moet maar gissen naar het gevoelsleven van zijn kopman. In één van zijn zeldzame openhartige buien liet de coureur onlangs tegen Hugo Camps van Elsevier zijn hart spreken. Hij mist de warmte thuis, al waren de maaltijden karig. Bij het aantrekken van de groene trui in Parijs moest hij lachen op het podium, maar inwendig voelde hij zich stokongelukkig. “Ik was van binnen verdrietig. De hele wereld kijkt naar mij, maar mijn ouders zien me niet.” Hij ergert zich aan zijn bijnaam manga bambini, kindereter. En hij zou zich graag personifiëren met de reinheid en zuiverheid van zijn duiven, ver weg in Oezbekistan, in de til op het balkon van het flatje van zijn ouders.

Abdoesjaparov kwijnt daar maar weg, in zijn appartementje aan het Gardameer. Een relatie begint hij liever niet zolang hij wielrenner is. “Een echtgenote als vrouw achter de renner”, vertrouwde hij Camps toe, “een sukkel achter de renner zul je bedoelen.” Natuurlijk vindt hij meisjes wel leuk. “Ik ben mede door de Nederlandse criteriums naar Novell gegaan. Daar heerste de afgelopen zomer een Abdoe-gekte. Ik zag er van die mooie, blonde meisjes met blauwe ogen langs de kant staan. Ze hadden allemaal aandacht voor me. Maar wat is aandacht, aandacht ben ik gewend. Liefde niet.”

Raas verbaast zich er over dat Abdoesjaparov - ook al was het misschien eenmalig - zo met zijn gevoelsleven te koop liep. “Hij wil nooit interviews geven. Hij wil eigenlijk met niemand praten. Aan het begin van het seizoen heeft hij me gevraagd of hij alleen op een kamer mocht liggen. Maar ik denk, dat wanneer een ander zijn kamer moet delen, hij ook zal denken dat hij alleen ligt.” Het is een deel van zijn handelsmerk geworden. Raas weer: “Dat stugge maakt hem populair. Hij zou echter een beetje vlotter moeten zijn: tegenover de journalisten, maar ook tegenover de sponsor.”

Onder het eten wil hij nog wel eens ontdooien. Eddy Bouwmans kende hem amper toen ze elkaar bij Novell ontmoetten, maar bespeurt in gelukkige dagen wel eens een voorzichtige poging tot glimlach rond de mond van de Oezbeek. “Er zijn”, zegt hij, “momenten dat je aan tafel zelfs met hem kunt lachen. Hij begint soms zomaar te ouwehoeren. Laatst zei hij tegen een serveerster dat de spaghetti niet goed was gekookt en dat hij het wel even voor zou doen in de keuken.”

De langste conversatie die Jan Raas zich in de koers kan herinneren, was drie woorden, met twee tussenpauzes uitgesproken. Het geschiedde in de Tour DuPont, daar waar hij dus één keer als winnaar over de streep flitste. De Oezbeek reed een eindje vooruit en wenkte Raas naast hem te komen rijden. De ploegbaas bood hem een drinkbus aan. “Non”, riep hij. Wat wil je dan, had Raas als tegenvraag gesteld. “Thé”, antwoordde hij. “Dat hadden we niet, dus reden we vooruit om in een kroegje thee te kopen”, vertelt Raas verder. “We keerden terug bij Abdoe, gaven hem een bidon met thee en draaiden het raampje dicht, want het was slecht weer. Even later wenkte hij ons weer. Sucre, zei hij. We hadden hem kennelijk thee zonder suiker gegeven. Ad Rietveld (die hem in september 1992 sponsor WordPerfect had aangebracht - red) zat bij me in de auto. Hij heeft toch al drie woorden gesproken, zei ik tegen hem.”

Theorie

Raas heeft nu nog minder dan drie woorden uit de mond van Abdoesjaparov nodig om te weten hoe hij zich voelt. Aan de vooravond van de Tour dacht hij na de bergen in dubbel opzicht de kaart Abdoe te kunnen uitspelen. Er school logica in die theorie. De andere sprinters zouden of moe zijn of inmiddels thuis zitten. Dat scenario bestempelde hem haast op voorhand tot de meest serieuze gegadigde voor de groene trui. De hoop op de leiderspositie in het puntenklassement heeft Raas allang opgegeven. En de ritzege ziet hij nu ook niet meer komen. “Abdoe zit vreselijk in de put. Hij wil zo graag, hij heeft een geweldige instelling. Hij zal er vrijdag en zondag als vanouds invliegen, maar drie dagen voor Parijs moet ik constateren dat hij scherpte tekort komt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden