Column

Eenzaamheid is niet alleen ongezellig, het is slecht voor je geheugen

null Beeld

Het is een redelijk verzoek. Of ik mee ga naar een feestje. Er komen interessante mensen, wordt me beloofd, en er is goede muziek. Naderhand kunnen we wat gaan drinken in een fijne kroeg. Het zou zo leuk zijn om mij weer eens te zien.

Zo vriendelijk mogelijk sla ik de uitnodiging af. Het is de achtste week die ik doorbreng in slechts het gezelschap van wetenschappelijke studies en een laptop. Alleen voor mijn werk kom ik af en toe van mijn zolderkamer, en natuurlijk voor het Trouw Lezersfestival van afgelopen zaterdag. Maar verder niet. Ik schrijf namelijk een nieuw boek, en - zo weet ik uit ervaring - zonder zelfverkozen sociaal isolement komt dat boek er nooit.

Schrijven is een eenzame aangelegenheid. Niemand weet precies waar je mee bezig bent, want alle kennis die je hebt opgedaan zit alleen nog maar in jouw hoofd. Pas zodra het op papier staat, snappen de mensen om je heen waarom ze je al die tijd niet hebben gezien.

Natuurlijk heb ik mijn lief in grote lijnen ingelicht. Het boek gaat over overgewicht, en dan met name de psychologische kant ervan. De invloed van de van eten vergeven wereld op ons brein (groot), de vraag of wilskracht voldoende is om die invloed te weerstaan (nee), en of de gevolgen van stigmatisering van dikke mensen niet eigenlijk erger zijn dan de kwaal zelf (ja).

Maar zodra ik thuis tijdens de thee veel dieper op de materie inga, begint mijn lief vanachter zijn aanmoedigende je-kunt-het-en-ik-ben-er-voor-je-glimlach mild glazig te kijken. Ik ga terug naar mijn zolderkamer. Heroverweeg voor de vierentwintigste keer de structuur van hoofdstuk vijf. Ploeter er drie alinea's uit die ik meteen weer weggooi. Zucht diep.

Mensen zijn niet gemaakt voor sociaal isolement. Voor het BBC-wetenschapsprogramma 'Horizon' lieten vrijwilligers zich 48 uur in eenzaamheid opsluiten. Wanneer een van hen wordt verteld dat die periode voorbij is, roept hij uit: "Oh! Goddank! Je hebt geen idee hoe goed dat voelt! Ik wil je zoenen!"

Na de eenzame opsluiting krijgen de vrijwilligers een aantal psychologische tests. Deze tests hebben ze ook al gemaakt voordat ze in isolatie gingen, en dus kunnen de betrokken onderzoekers kijken of ze het beter of slechter zijn gaan doen. Het is niet veel soeps. Hun score op een geheugentest is veel slechter dan eerst. Daarnaast krijgen ze een test die hun informatieverwerking meet, de zogenaamde Stroop-taak, waarbij ze woorden als 'rood, blauw, groen' moeten voorlezen.

De moeilijkheid zit hem erin dat er naast het woord nog extra informatie is, die genegeerd moet worden: de kleur van de inkt waarin die woorden zijn gedrukt, en die niet overeenkomt met het woord zelf. Er staat bijvoorbeeld het woord 'geel' in roze inkt. De man die zo dankbaar was dat de 48 uur over waren, bakt er helemaal niets van. Hij weet de inktkleur niet te negeren en stapelt fout op fout. "Dit is pijnlijk", zegt hij.

Het tv-experiment geeft daarmee hetzelfde beeld als de wetenschappelijke studies die naar eenzaamheid zijn gedaan: de menselijke geest is er niet best aan toe na een periode van sociaal isolement. Geen goed nieuws voor de BBC-vrijwilligers, en ook niet voor mij. Tijdens het schrijven heb ik mijn geheugen en doortastendheid hard nodig. Misschien is het toch tijd voor een feestje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden