Eenzaam in de gemeenteraad

De raadsfracties van de PVV zijn in Almere en Den Haag halverwege hun termijn. De fracties opereren vanuit een isolement. In de oppositie hebben ze de handen vrij voor een compromisloze confrontatiepolitiek. In dit slot van een serie wordt op zes punten de balans opgemaakt.

Coalitie of oppositie
De PVV wilde in Den Haag en Almere graag besturen, vooral om de PvdA van de troon te stoten, die vooraf al een blokkade opwierp tegen de PVV. Maar ze heeft er na de succesvolle verkiezingen weinig aan gedaan de macht van de PvdA te breken. Met een onwrikbaar standpunt over hoofddoeken, die de partij van Geert Wilders uit openbare ruimtes wil weren, maakte onderhandelaar Raymond de Roon in Almere geen vrienden. De grootste partij zat razendsnel in de oppositiebanken - wrokkig en verongelijkt, omdat de elite haar de oppositie in had gedrukt, aldus fractieleider De Roon.

In Den Haag kwamen de onderhandelaars er tijdens de collegebesprekingen gauw achter dat het de sociaal-democraten menens was met hun anti-PVV-taal. Waarop de partij die tweede werd, na een aantal pogingen om toch wethouders te leveren, uit de onderhandelingen stapte.

In beide gemeenten buit de PVV het voordeel van de oppositie maximaal uit. De partij kan roepen wat ze wil, ongehinderd door collegeakkoorden. Pijnlijke concessies zijn niet nodig. Zo ontlopen ze het verwijt dat ze te veel inleveren van hun standpunten (zoals Wilders met zijn AOW) of dat ze aan het pluche kleven. Ze gaan lekker hun eigen gang, wel zo duidelijk voor de kiezer.

Leiding van de fractie
De PVV deed twee jaar geleden voor het eerst mee aan lokale verkiezingen en die heeft ze strak geregisseerd. In beide steden zette Geert Wilders een Kamerlid neer dat de lijst moest trekken. Zo hield hij greep op de strategie en op de inhoud. Bovendien hadden deze twee, Raymond de Roon (Almere) en Sietse Fritsma (Den Haag), al enige politieke ervaring. In de praktijk is deze dubbelfunctie lastig, alleen al qua tijd. In Almere is daarom de nummer twee, Toon van Dijk, de woordvoerder en dat lijkt in alles een uitstekende keus. Hij heeft lol in het raadswerk, hij geeft graag leiding, hij is een goede spreker. Hij wil in de fractie ruimte geven voor discussie, maar als er een lijn is bepaald, dan houdt iedereen zich eraan. Kamerlid Fritsma had het te druk om de raadsfractie te leiden. Hij gaf de voorzittershamer over aan Machiel de Graaf, die nu ook de leider is in de Eerste Kamer. Richard de Mos, ook Kamerlid, en hij hebben de touwtjes in handen. De Graaf en De Mos hebben contact met Geert Wilders wanneer ze dat willen, waardoor ook hij veel invloed heeft op wat er in de Hofstad gebeurt. De Graaf zegt daarover dat 'belangrijke voorstellen niet anders dan bij andere raadsfracties' worden afgestemd met de partijleiding.

Eenheid in de fractie
Lang kon het duo De Roon/Van Dijk zich erop beroemen dat in Almere de fractie nog helemaal intact was. Maar Marissa Visser maakte aan die status een einde: zij stapte er eind februari uit. Visser vindt zichzelf te lief voor de PVV. Qua taalgebruik is zij inderdaad hard en op de persoon gericht. De partij is niet uit op contact, maar op confrontatie. In Den Haag leek het pais en vree, totdat Arnoud van Doorn en Marjolein van de Waal van zich lieten horen. Van Doorn - eerder werkzaam voor de Tweede Kamerfractie van de LPF - stapte op verzoek van de leiding uit de fractie omdat hij geld uit de kas gebruikte voor persoonlijke doeleinden. Hij ging als onafhankelijk raadslid verder en Van de Waal sloot zich bij hem aan. Van Doorn was met de portefeuille veiligheid een van de hardliners binnen de fractie. Hij schuwde scherpe debatten over Marokkaanse 'straatterroristen' niet en kreeg het een aantal keren aan de stok met burgemeester Jozias van Aartsen (VVD), die hij te slap vindt. De jonge Van de Waal is een heel ander verhaal. Zij was stagiaire bij de PVV en beleidsmedewerker van de partij in Brussel. Ze kwam daarna in de raadsfractie van de Haagse PVV, maar daar was ze onzichtbaar. Ze houdt binnenkort met haar raadswerk op.

Samenwerking met andere partijen
Zowel sociaal als politiek leeft de Almeerse fractie in een totaal isolement. De PVV doet niet mee met het eten voor en de borrel na de wekelijkse politieke markt, en politiek is het allen tegen een. Wethouder Adri Duivesteijn (PvdA) laat via landelijke media dan wel via Twitter onophoudelijk weten hoe splijtend het gedachtengoed van de PVV is; de PvdA en andere linkse partijen zinnen op een manier het grove taalgebruik van de PVV aan te pakken. Maar de vijand zit ook bij de VVD. Die electorale concurrent loopt volgens de PVV achter de linkse hobby's aan. Fractieleider Miranda Joziasse kan in het debat fors uithalen naar de PVV. Bij de benoeming van een voorzitter van het dagelijks bestuur van de raad hebben de fracties de benoeming van een PVV'er geblokkeerd. Sindsdien is de relatie tot onder het nulpunt gedaald.

In Den Haag is de PvdA dé tegenstander, net als de twee islamitische partijen. GroenLinks is dat al een stuk minder, zij stemt nog weleens voor een PVV-voorstel, bij voorbeeld naar onderzoek naar het shakenbabysyndroom, oftewel babymishandeling. De PvdA weigerde voor te stemmen. Steun krijgt de Haagse PVV vooral van coalitiepartij VVD. Die is rechtser geworden, sinds de PVV in de raad zit. Ook krijgt De Graaf weleens bijval van de Marokkaanse Rachid Guernaoui, fractieleider van D66. Doordat de PVV in de oppositie zit en in haar eentje opereert, blijven concrete resultaten beperkt tot een kort rijtje moties en detailwijzigingen.

Contact met kiezer
De PVV laat zich erop voorstaan dat haar politici gewone mensen zijn die middenin de samenleving staan. Maar de partij kiest haar momenten: bij het protest tegen de bouw van een moskee in Almere zat PVV-voorman Toon van Dijk in de voorste gelederen en sprak hij openlijk zijn afschuw uit over dit gebedshuis voor moslims. De paar honderd boze bewoners incasseerden dankbaar de steun van de PVV. Al stemmen ze normaal niet op de PVV, nu had die partij hun harten wel gewonnen. In de kiezersgunst doet de PVV het onveranderd goed, blijkens een peiling van NCRV-programma 'Altijd Wat'.

De PVV in Den Haag houdt goed contact met de burgers. Ze organiseert wekelijks een spreekuur in het stadhuis. Verder laten PVV'ers geregeld hun gezicht zien bij bewonersverenigingen. Ze zijn vooral bij activiteiten waar mensen kritisch zijn over het beleid van het stadsbestuur, zoals die in Scheveningen en Duindorp. Daar wordt de partij gevoed met de gevoelens van de burgers en die brengt ze weer ter sprake in de raad.

Ideologie
De PVV heeft in de twee steden net zo'n anti-islam-agenda als landelijk, al spreekt ze in Almere ook graag over nieuwkomers in het algemeen, los van hun godsdienst. En dan al gauw in negatieve zin. Veiligheid - stadscommando's - is een ander, helder speerpunt, al is er daar veel concurrentie van andere partijen. Ook de VVD en Leefbaar Almere profileren zich graag als veiligheidspartij. In Almere is duurzaamheid aan de agenda toegevoegd. Wethouder Duivesteijn werkt aan een duurzaam Almere, maar dat is volgens de PVV een geldverslindend onzinproject. De kritiek is samengevat in het 'Doe eens normaal-manifest', met de veelzeggende ondertitel: 'Van gebakken lucht naar nuchtere Hollandsche zuinigheid'.

'Nuchter' is ook het motto in Den Haag. In de plaatselijke politiek gaat het vaak om gewone dingen - losliggende stoeptegels, hondenpoep - maar bij de vestiging van moskeeën, diversiteit en veiligheid brengt de fractie de ideologie van Wilders duidelijk naar voren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden