Eenvoud versus complexiteit bij Residentie Orkest

DEN HAAG - Bij de kwalitatief toch al middelmatige werken die ditmaal op het zaterdagavondprogramma van het Residentie Orkest stonden, was er een dat onbetwist de poedelprijs voor compositie verdiende: 'Jesus' blood never failed me yet' van Gavin Bryars. Het was een van de composities in de Nieuwe Eenvoudstijl, die in dit programma om en om tegenover de produkten van de Nieuwe Complexiteitstroming werden gesteld.

Bryars' compositie begint met de op band opgenomen stem van een hoorbaar heel oude man, die naar schatting een paar honderd maal dezelfde regel van een soort Leger des Heils-lied zingt, de eerste vijf minuten alleen, waarna een klein instrumentaal ensemble hem gaat begeleiden met smeltende boterbabbelaars-harmonieen.

Het geheel duurt bijna een half uur. Terecht werd op dit absolute dieptepunt van de avond met een fors boe-geroep gereageerd door degenen die niet waren vergeten hoe fascinerend het gebruikelijke kamermuziekonderdeel van dit informatieve Residentie Orkest-concert was begonnen.

Pianist John Snijders had dat namelijk geopend met een superieure vertolking van het lang onspeelbaar geachte Lemma-Ikon-Epigram (1981) van Brian Ferneyhough, de 'vader' van de Nieuwe Comlexiteit. Het is een schoolvoorbeeld van de meest extreme ritmische gecompliceerdheid, vastgelegd in een notenbeeld van afschrikwekkende 'dichtheid'.

Mede door de intensiteit en de gedrevenheid waarmee Jos Snijders in zijn scherp articulerende vertolking deze dichtheid in een blinkend en bliksemsnel flitsend klankbeeld van een metalieke schoonheid vertaalde, werd alles wat daarop in dit programma volgde, naar de tweede of derde plaats verwezen.

Daaronder vielen zowel de gewoon kinderachtige nieuwe eenvoudige piano-stukjes van Howard Skempton, als de door veel tetterend koper topzware Muzyka Staropolska uit 1969 van Henryk Gorecky waarop het orkest onder Jac van Steen het tweede programmadeel inzette.

Dat Michael Finnissys orkestwerk Red Earth (1988) als een lang op dichtstuk dissonerende complexiteit klonk, lag niet aan de vertolking maar aan Finnissys onhandige instrumentatie.

Op dat punt viel er aan Jacob Druckmans 'Prism' (1980) voor het orkest en het publiek meer plezier te beleven; zo te horen wil het niet meer zijn dan een briljant geinstrumenteerd virtuoos speelstuk, waarin de vele stijlcitaten a la Schnittke alleen maar voor versterking van de bonte kleurigheid dienen. En hoewel het weinig of niets met het thema van deze avond te maken had, werd het dankzij de enthousiaste uitvoering toch een aardig sluitstuk van het programma.

Uitzending Radio 4, 17 juni, 20.15 uur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden