Eenvoud is het kenmerk van het ware

Simplex veri sigillum, eenvoud is het kenmerk van het ware,was de lijfspreuk van Herman Boerhaave (1668-1738), de medicusdie in zijn tijd zo beroemd was dat een brief uit China diealleen met 'Boerhaave, Europa' geadresseerd was, toch bij hem inLeiden thuis aankwam. Of Boerhaave zijn lijfspreuk zelf bedachtheeft -hij sprak, las en schreef per slot vloeiend Latijn,destijds de wetenschappelijke voertaal- of dat hij hem bij eenantieke Romeinse schrijver heeft gevonden, is nooit met zekerheidkomen vast te staan.

In Leiden ligt de Boerhaavelaan recht tegenover de vroegeretoegangspoort van het academisch ziekenhuis. Aan het begin vande laan staat, sinds 1872, Boerhaaves standbeeld. Vanaf zijnsokkel kon hij dus decennialang uitzien over zijn vakbroeders inde academische geneeskunde - want Boerhaave leidde in zijn tijdin het Cecilia Gasthuis (met twaalf bedden) het eersteacademische ziekenhuis.

Boerhaave 'had iets', zou je nu zeggen, met eenvoud. Alstiener, toen hij een ontsteking op zijn been had die een heelrijtje artsen niet bleek te kunnen verhelpen, genas hij zichzelfmet een mengsel van zijn eigen urine en zout. Die ervaring moetzijn grondhouding jegens de geneeskunde, die toen vol zat metmagische, weidse theorieën, hebben beïnvloed. Toen hij in 1709,dus op z'n 41ste, eindelijk hoogleraar werd, was 'simplex' eencentraal begrip in zijn inaugurele rede, Oratio in qua repurgataemedicinae facilis asseritur simplicitas. Boerhaave trekt daarinten strijde tegen de visie dat geneeskunde een reuze ingewikkeldvak zou zijn. Snijd uit de medische geschriften van Hippocratesof Plato de apekool weg en je houdt slechts een paaronbetwistbare, maar wel simpele waarheden over, betoogt hij. VanDescartes ('een groot wiskundige die de medische wetenschapdankzij een grote en beschamende fout heeft geruïneerd' -Boerhaave was een meeslepend spreker), die naar zijn smaak veelte makkelijk algemene theorieën van toepassing verklaarde opindividuen, had Boerhaave ook al geen hoge pet op. Boerhaavehield niet van grootse en meeslepende theorieën; hij wasvoorstander van precisie en van observatie - nu een vrij gewoonprincipe, toen een nieuw inzicht. “Hoe meer er bekend wordt overhet menselijk lichaam, des te simpeler het zal blijken te zijn,“voorspelde hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden