Eensgezindheid over inzet voor top in Kyoto is flinterdun

DEN HAAG - De wereld mag dan een maand voor de klimaattop in Kyoto ernstig verdeeld zijn, in Nederland staat haast iedereen als één man achter de inzet van milieuminister De Boer: tien procent reductie van de CO2-uitstoot in 2010. Maar daar houdt de eensgezindheid dan ook wel mee op. In het kabinet probeert minister Wijers (economische zaken) op de rem te trappen. In de Kamer heeft de VVD heel andere ideeën over klimaatbeleid dan de andere partijen. En als de top mislukt, dan wil De Boer de ambitieuze doelstellingen verlaten. Maar de meerderheid van de Kamer juist weer niet.

Vandaag bespreekt de Kamer de zogenoemde Kyotobrief van het kabinet. Daarin zet minister De Boer (PvdA) omstandig uiteen wat de inzet is voor de klimaattop, die begin december in het Japanse Kyoto wordt gehouden. De Europese Unie heeft in juni besloten één lijn te trekken. Gemiddeld moet de uitstoot van het belangrijkste broeikasgas CO2 in 2010 met vijftien procent zijn afgenomen, ten opzichte van 1990. Dat is een gemiddelde; Duitsland bij voorbeeld heeft zich vastgelegd op 25 procent, Nederland op tien. Wereldwijd is dit niet minder dan een vergezicht. De Verenigde Staten willen niet verder gaan dan stabilisatie op het niveau van 1990, Japan zet in op een reductie van vijf procent.

D66 is misschien wel het mooiste voorbeeld van de tweespalt over het klimaatbeleid. Terwijl de D66-fractie in de Tweede Kamer kampioen CO2-besparing probeert te zijn, vindt partijgenoot Wijers dat het allemaal wel een tandje minder kan. Zeker, Wijers heeft zich gebonden aan de Nederlandse belofte, maar in het kabinet heeft hij getracht afbreuk te doen aan die afspraak.

Het kabinet schaarde zich in maart achter de tien procent onder voorwaarde van Europese afspraken over heffingen en dergelijke. Of die Europese maatregelen er zouden komen, zou half juni op de Milieuraad duidelijk worden. Op 20 mei schrijft Wijers aan 'Beste Margreet' dat het er volgens hem niet naar uit ziet dat Europa over de brug komt. Hij wijst er uitgebreid op dat het voor Nederland “problematisch” zal worden die tien procent te halen. Wijers vraagt De Boer op korte termijn een 'definitieve' onderhandelingsinzet te bepalen. Dat klemt te meer, schrijft hij, daar Nederland al zoveel meer doet dan andere landen.

Wijers verloor het uiteindelijk in het kabinet. Premier Kok, die in het kader van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie her en der in de wereld had geworven voor de ambitieuze doelstelling, steunde De Boer. Het zou toch ook wel heel erg pijnlijk zijn geweest als juist de EU-voorzitter in eigen land afbreuk zou doen aan de afspraak.

De Nederlandse inzet staat in de Kamer niet ter discussie. Het is zoals D66'er Augusteijn zegt: “Daar is het kabinet van alle kanten over geloofd en geprezen.”

Kritiek is er alleen buiten het Binnenhof. Voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO/NCW Blankert hield de Kamer vorige week tijdens een hoorzitting voor, op geen enkele manier in te zien hoe Nederland de doelstellingen in 2010 kan halen. Ook bij de VVD heeft dat pleidooi voor 'eerlijkheid' geen indruk gemaakt. “Technologisch kàn het”, zegt VVD'er Te Veldhuis heel beslist. “Het is niet zo moeilijk dat te halen.”

De discussie over het klimaatbeleid spitst zich, een week of drie voor de top, toe over wat er daarná moet gebeuren. De VVD verbindt, voorlopig als enige, aan het doel om in 2010 tien procent minder CO2 uitstoot te hebben, een 'hele harde' voorwaarde: Nederland mag het nóóit alleen doen. Als er in Kyoto geen betekenisvolle stappen worden gezet, en als als gevolg daarvan ook binnen de Europese Unie het CO2 beleid weer open ligt, dan moet Nederland absoluut die doelstelling laten varen, vindt de VVD. Te Veldhuis: “Nederland is geen eiland en zeker niet op CO2-gebied.” De liberaal zegt het nog maar eens: als Nederland op de solotoer gaat, en bedrijven met energieheffingen confronteert, dan zullen die massaal de grens oversteken - naar landen waar het milieubeleid lang niet zo streng is als hier.

Het ergert de liberalen daarom bijzonder dat de bevriende regeringspartijen en het CDA twee weken geleden stelden dat Nederland wel die eenzame weg moet kiezen als het in Kyoto niks wordt. Te Veldhuis verwijt hen 'een systeem van navelstaren', waarbij er maar blindelings vanuit wordt gegaan dat anderen wel zullen volgen als Nederland het goede voorbeeld maar geeft.

Nee, dan minister De Boer. Deze sociaal-democrate staat, vindt de VVD'er, echt met beide benen op de grond. Hij waardeert het zeer dat De Boer in de Kamer onmiddellijk heeft geprotesteerd tegen die solotoer die de andere partijen kennelijk voor ogen staat. “Het is heel moedig van haar hoor, dat ze heeft gezegd dat wij geen gekke Henkie moeten worden. Ze heeft een hele nuchtere lijn: samen met Europa.” Daarom ook ontraadde De Boer een motie waarin werd gevraagd koste wat kost aan de doelstellingen vast te houden.

D66 had voor die stellingname een heel andere reden dan Te Veldhuis veronderstelt. Woordvoerster Augusteijn meldt dat haar steun aan de motie voornamelijk is ingegeven door strategische overwegingen. “Je onderhandelingspositie is al weg, op die manier verzwak je die enorm. Je moet nu nog geen mitsen en maren noemen, maar gewoon je doelen nastreven.”

Ook in een andere kwestie staat de VVD alleen. Het kabinet heeft dit jaar voor de tweede achtereenvolgende keer 750 miljoen uitgetrokken om toch nog iets van de doelstellingen voor het jaar 2000 - drie procent minder uitstoot dan in 1990 - te halen. Zonder dat geld voor extra maatregelen wordt het in elk geval niks, concludeerde het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu in juni van dit jaar. De uitstoot ligt nu acht procent boven het niveau van 1990.

Dat geld wil het kabinet vooral besteden aan energiebesparende maatregelen in Nederland. Maar de VVD zou die driekwart miljard eigenlijk liever integraal inzetten in die buitenlanden - bijvoorbeeld Oost-Europa - waar nog zoveel vervuilende industrie is dat daar veel makkelijker milieuwinst is te boeken dan in het energie-efficiënte Nederland. Ook hier beticht Te Veldhuis de coalitiegenoten van navelstaarderij. “Als je eigen navel maar schoon is, terwijl je dan de rest van het lichaam vergeet.” Onzin, vindt D66-Kamerlid Augusteijn. “Als wij niet zelf het goede voorbeeld geven, heb je geen recht van spreken in andere landen. En als we alles in het buitenland doen, dan haal je ook hier een stuk draagkracht en motivatie weg bij de consumenten.” En van de consument moet de overheid het juist hebben, zo heeft menig rapport aangetoond: in het huishouden valt nog verschrikkelijk veel te besparen.

De PvdA laveert tussen veel willen en uiterst behoedzaam opereren. Wie roept dat er ernstige maatregelen moeten worden genomen om het klimaat te redden, vindt de PvdA direct aan zijn zijde. Maar ziet het er naar uit dat de Nederlandse economie in gevaar wordt gebracht, dan gaat het sein op rood. Zoveel mogelijk moet toch worden gehandeld zonder gevaar voor de economie. PvdA-Kamerlid Crone zal vandaag vragen om een 'actieplan'. Volgens het CPB is het mogelijk 20 megaton CO2 in Nederland te besparen, zonder dat de Nederlandse economie meteen op z'n gat ligt. Crone vindt dat minister Wijers in januari moet komen met een plan waarin dat is uitgewerkt. Geen vaag stuk, 'maar voorstellen voor heffingen en voor prestatie-eisen aan koelkasten'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden