Eens te meer blijkt de koninklijke familie geen heilige familie

Een anticlimax, noemt de historicus Cees Fasseur het rapport van de commissie-Beel over de Greet Hofmans-affaire. Dat is een nogal ontnuchterend oordeel nadat dit rapport, veilig opgeborgen in het privéarchief van het koninklijk huis, gedurende meer dan een halve eeuw een bron van wilde geruchten en speculaties is geweest. Maar de kwalificatie wordt meer dan begrijpelijk in de context, de langdurige crisis in het huwelijk van koningin Juliana en prins Bernhard.

In een boek van vijfhonderd bladzijden doet Fasseur aan de hand van tot dusver gesloten bronnen verslag van de eerste twintig moeizame jaren van dit huwelijk, de buitenechtelijke affaires van Bernhard, de intriges aan het hof, de invloed van de gebedsgenezeres Hofmans en de dreiging van een echtscheiding, die uiteindelijk door de commissie onder leiding van Beel, de vriend van het Huis, zoals Bernhard hem noemde, kon worden afgewend. Het is een drama met soapachtige trekken, dat inhoud geeft aan het befaamde woord van oud-RVD-chef Gijs van der Wiel: It is a royal family, not a holy family.

Des te prijzenswaardiger is het dat koningin Beatrix het privé-archief voor de historicus heeft geopend en het rapport-Beel aan de openbaarheid heeft prijsgegeven. Het is nu gemakkelijker de feiten te wegen en te waarderen. Bernhard komt er bij Fasseur zelf genadiger af dan Juliana, maar hierover kan worden getwist.

Volgens de historicus had de prins het gelijk aan zijn kant door zich tegen een scheiding te verzetten en Juliana, door Hofmans van het hof te verbannen, weer in het gareel te brengen. In het licht van het toen geldende staatsbelang, de positie van de monarchie en de goede afloop van het huwelijk valt daar bezwaarlijk op af te dingen. Dat het huwelijk na de crisis nog lang heeft standgehouden en de echtelieden naar elkaar toe groeiden, kan zelfs als bewijs temeer voor Bernhards gelijk gelden.

In het licht van wat we nu weten is het oordeel dus verdedigbaar en voor de geschiedenis is het misschien niet eens relevant dat Bernhard zijn gelijk via chicanes verdiende. Fasseur zei gisteren ten overvloede dat hij geen historicus van het opgeheven vingertje wil zijn. De feiten moeten, anders gezegd, voor zich spreken. Voor Juliana spreken zij, ondanks dat zij in 1956 uiteindelijk moest inbinden, bepaald niet negatief. Van enige invloed van Hofmans op haar staatstaken, destijds het springende punt, is niets gebleken. Bernhard blijft ondanks zijn overwinning in de Hofmans-affaire een schelm, Juliana was de morele overwinnaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden