Eens ging de zee hier tekeer

Eens ging de zee hier tekeer. Maar die tijd komt niet weer." De 'Zuiderzeeballade'. Wijlen Sylvain Poons bezong in 1958 de weemoed, maar ook onze nationale trots over de sluiting van de dijk en het leven in de nieuwe polders. Oké, geen grootse tekst, geen poëzie van laten we zeggen het niveau Amerikaans-Britse dichter T.S. Eliot.

Maar de stoffige tophit van Poons wordt aan boord nog altijd vaak geneuried wanneer we de boot over de wateren van het zuidelijke IJsselmeer of de Randmeren sturen.

Merkwaardig genoeg is zijn oude lied over de teloorgang van de Zuiderzee weer hoogst actueel. Opnieuw worden de golven nog verder getemd. Dat wil zeggen: opnieuw worden schippers en hun bemanningen beperkt in hun vrije vaarwater. Het komt allemaal door dat hardnekkige groene spook dat hier vlak onder de waterspiegel zo welig tiert: fonteinkruid.

We hebben het over een woekerende onderwaterplant, die 's zomers razendsnel opgroeit tot aan de waterspiegel om 's winters weer af te sterven. De volgende zomer keert het fonteinkruid terug, hardnekkiger en talrijker dan het jaar ervoor. Het levert zomergemopper op onder watersporters, die vast komen te zitten in zijn tentakels. Kokende scheepsmotoren wanneer de schroef zich klem heeft gedraaid in de hoog opgeschoten planten, radeloos klapperende zeilen als de kiel verstrikt is geraakt in het eindeloze zoetwater-oerwoud. Dat soort maritiem gedoe. Fonteinkruid is de nieuwe vloek voor de havens van het IJsselmeer.

Verdere sombere scheepvaartberichten: de waterplant die aanvankelijk de pleziervaart dwarszat op vooral het zuidelijke Markermeer en de Randmeren is ook opgedoken aan de ondiepe westelijke oevers van het Hoornse Hop. Onze Gouwzee achter Marken wordt serieus bedreigd. Alleen de diepe vaargeulen van Rijkswaterstaat blijven goed bevaarbaar.

Natuurlijk is het goede nieuws dat het gehate plantje zoveel succes heeft omdat het water schoner is geworden. Ecologen zijn maar wat blij. Zij voorspellen dat het probleem voor ons watersporters op het Markermeer en de Randmeren vanzelf weer over gaat. Ooit zal het fonteinkruid met zijn lange taaie stengels worden verdrongen door andere, onschuldiger waterplanten. Zoals kranswier, dat niet zo hoog opgroeit, zeggen ze. Wanneer die redding nabij is? Niemand die het weet.

Inmiddels wordt het fonteinkruid gemaaid. Sommige getroffen kustgemeenten zetten samen met benarde watersportverenigingen een paar schepen in om de massaal wuivende halmen onder water een kopje kleiner te maken. Het is een bestrijdingsactie met beperkte slagkracht. De watersporters hoopten misschien op een veel forsere maaioperatie, maar de oogst mag niet te groot worden volgens de natuurbeschermingsregels.

Het is altijd een mooi moment: fok en grootzeil zijn gehesen, de schoten aangehaald. De boot accelereert, welkom in zee, de boeggolf spettert vrolijk langs de romp. Opeens begint het roer te trillen en in een onvrijwillige scherpe draai komt het dappere scheepje stil te liggen. Gevangen in het fonteinkruid. Positie: zwaar lagerwal Markermeer. Stemming aan boord: lichte frustratie. Dat wordt wroeten met de pikhaak. Of met het mes het water in.

Vast als een huis. En dan zeurt dat lied over de Zuiderzee ook maar door in m'n hoofd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden