Analyse

Eenheid bij PvdA blijft broos

Vicepremier Lodewijk Asscher en fractieleider Diederik Samsom op de tweede dag van het congres van de PvdA.Beeld anp

Het acute gevaar vanuit eigen gelederen is vooralsnog afgeweerd. Het PvdA-congres maakte de toch al moeilijke onderhandelingen met coalitiegenoot VVD gisteren niet nog moeilijker dan ze al zijn. De motie van de afdeling Amsterdam-Zuid, waarin de vrije keuze van zorgaanbieder bijna verabsoluteerd werd, is door een meerderheid van het partijcongres verworpen.

Daarmee is de eenheid in de PvdA, die dreigde verloren te gaan in de interne partijdiscussie over de nieuwe zorgwet, in elk geval optisch hersteld. Hoe duurzaam die eenheid is, is een andere vraag.

Een van de 'dissidente' leden van de Eerste Kamerfractie van de partij, Adri Duivesteijn, stelde onmiddellijk na de stemming over de motie dat de partij vooral 'bestuurlijk' stemde en het principe van de vrije artsenkeuze daar even aan ondergeschikt maakte. "Maar die discussie blijft voorlopig nog wel opspelen", aldus Duivesteijn. "Natuurlijk, ook voor de drie Eerste Kamerleden die tegen de wet stemden, spelen zaken als het verkiezingsprogramma en loyaliteit aan de partij een belangrijke rol, maar het principe van de vrije artsenkeuze is alles doorslaggevend."

Het compromis
In de motie van Amsterdam-Zuid werd de vrije artsenkeuze absoluut. Zonder die vrijheid, aldus de motie, wordt keuzevrijheid afhankelijk van inkomen, want een zorgpolis, waarin die vrijheid volledig gegarandeerd is, is nu eenmaal duurder.

De afdeling Eindhoven kwam met het compromis dat vooralsnog de lijn van partijleider Diederik Samsom en PvdA-staatssecretaris Martin van Rijn redde. De PvdA had in het verkiezingsprogramma staan dat verzekeraars niet langer private bedrijven zouden moeten zijn, maar publieke ondernemingen. Als dat geregeld zou zijn, zouden zij als vanzelf het belang van de patiënten behartigen. Daarvoor is echter nog geen begin van een meerderheid in de Kamer te vinden. Daarom, aldus de afdeling Eindhoven, moet, als minst slechte van de wel haalbare alternatieven, aan de private verzekeraars strenge randvoorwaarden gesteld worden: vrije keuze in de eerstelijnsgezondheidszorg, geen beperkingen bij acute of academische zorg en een ruim aanbod van zorgaanbieders landelijk en in de eigen regio. Bovendien moet een zorgverzekeraar een second opinion vergoeden.

Van Rijn is momenteel juist bezig die zaken te regelen met coalitiepartner VVD. De motie had met andere woorden niet ingediend hoeven te worden, maar een expliciete uitspraak van steun voor het ingezette beleid is nooit weg.

De kop van jut
De eenheid is broos en kan weer aan duigen liggen zodra Van Rijn een oplossing heeft. Een onheilspellend gegeven nu de toch al zwaar aangeslagen partij de kop van jut dreigt te worden in de campagne voor de statenverkiezingen van maart.

Partijleider Diederik Samsom ging in zijn toespraak tot het congres dan ook uitgebreid in op de onzekerheid die de PvdA-gelederen in binnen geslopen. "We onderschatten die niet. Ik weet dat veel mensen denken: we staan op elf zetels en ondertussen staan we op straat VVD-beleid uit te leggen. Dat is niet nodig. We zitten in dit kabinet om PvdA-idealen te realiseren."

Samsom wilde de zwarte wolk die boven het congres hing naar eigen zeggen niet onbenoemd laten. "Zeker, er wordt ook VVD-beleid uitgevoerd. Maar liever compromissen dan, zoals de afgelopen jaren, niets doen om elkaar te sparen."

Hij kreeg zelfs nog iets meer enthousiasme in het congres door de vijand te benoemen in de komende campagne. "CDA en D66 willen de belastingen hervormen door dat te betalen door nog meer ingrepen in de zorg en sociale zekerheid. De verkiezingen gaan tussen hen die herstel mogelijk maakten en zij die verder willen afbreken. Wat heb ik zin in die campagne."

Vandaag in Trouw: PvdA'ers blikken terug op het congres.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden