Opinie

Eendagsvlieg biedt kostelijk vermaak

Annette Speelt met ’De eeuw van mijn dochter’, een treurspel in vijf bedrijven van Ilja Leonard Pfeijffer. Tournee t/m 16 mei.

De proloog van Pfeijffers light verse-tragedie is al meesterlijk: rond een pompeuze graftombe van Jan Peter Balkenende (ontwerp Jan van Hoof) hebben zich de weduwe verzameld (Nettie Blanken), de dochter Amélie Balkenende (Lidewij Mahler) en de huisvriend Jeroen Krabbé (Jaap Spijkers).

Ik weet niet waarom Ilja Leonard Pfeijffer zo’n intense afkeer heeft van Jeroen Krabbé, maar de grafrede die deze ijdeltuit uitspreekt is een snijdende satire, getoonzet naar de beroemde rede van Marcus Antonius in de ’Julius Caesar’ van Shakespeare.

Neem de laatste zin van deze proloog: „Ten slotte één verzoek nog: mocht er / behoefte zijn aan luid applaus dat ik verdien, / wil ik u dwingend vragen daarvan af te zien / uit grote eerbied voor mijn vriend, de grote man, / die ook nu niet voor mij applaudisseren kan – (snikt)”.

Ilja Leonard Pfeijffer jongleert met toneelconventies, met de klinkende alexandrijnen van Vondels treurspelen, en met de Griekse goden die weliswaar al lang verdwenen zijn, maar hier opnieuw verschijnen in de gedaanten van Zeus (Thijs Römer, met lange donkerblonde krullenpruik als de auteur zelve), Athena (Eva Duijvestein) en Apollo (Michel Sluysmans).

De treurnis die het stuk behandelt, is de zelfgenoegzaamheid en dufheid waar Nederland in is verzonken dankzij het beleid van de nu gestorven premier, een land dat „zal blijven als een dorp, een stralend schoon gebit, / de gulle glimlach van de dominee, fanfare, / een lullig braderietje hier en daar, gebaren / als schouderklopjes, boerenkool en weinig negers / en over grenzen waken onverschrokken legers”.

De titel ’De eeuw van mijn dochter’ zou ontleend zijn aan een lezing van de premier, en is schatplichtig aan Geert Mak. Alles wat gebeurt in de handeling is droevig en verschrikkelijk, en ontlokt de toeschouwers voortdurend een gorgelend gelach. De bijtende ironie, en het superieure spel van de acteurs, met name dat van Nettie Blanken en Jaap Spijkers, voorkomen dat het melig wordt. Natuurlijk is het stuk een eendagsvlieg in de geschiedenis, maar nú biedt het een kostelijk vermaak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden