Een zwarte Heathcliff maakt het actueel

Wuthering Heights
Regie: Andrea Arnold. Met James Howson en Kaya Scodelario. In 15 bioscopen.

De filmgeschiedenis staat bol van de 'Wuthering Heights'-bewerkingen, maar voor het eerst is een regisseur op het idee gekomen om Heathcliff, de beroemde Heathcliff, door een zwarte acteur te laten spelen. Regisseuse Andrea Arnold doet Emily Brontë's beschrijving daarmee recht.

Het dakloze jongetje uit Liverpool dat geadopteerd wordt door een voorname familie in het landelijke Yorkshire, en een intense relatie krijgt met zijn stiefzusje Cathy, werd door Brontë in 1847 omschreven als 'a dark skinned gypsy in aspect and a little lascar'. Het laatste, 'lascar', is een oude term voor Indiase matroos.

Een beetje een mengelmoes dus, deze aangespoelde vreemdeling met zijn donkere huid. 'Your mother must have been an African queen and your father a Chinese emperor', heet het in Arnolds drama, waarin Heathcliff in eerste instantie liefdevol wordt opgevangen, maar later door de jaloerse zoon des huizes als knecht naar de stal wordt verbannen.

Prachtig zoals woede en wraak in Heathcliff opwellen. Zeker als zijn Cathy ook nog eens trouwt met een bemiddelde buurman. De regen en de wind op de Engelse heide worden dan steeds heftiger. Arnold, die zich de afgelopen jaren in de kijker speelde met mysterieuze, felrealistische en tegelijkertijd hypergestileerde drama's over volkse, vrouwelijke buitenstaanders ('Red Road' en 'Fish Tank') roept hier een duistere, sensuele wereld op, waarin weinig wordt gepraat, en veel gevoeld.

Emoties vangt ze in close-ups van kevers en bladeren, en een goddelijk lied over een gebroken hart van de Britse folksensatie Mumford & Sons. Hoe je met een banjo de ziel beroert. Of met een klein zinnetje aan een graf: 'Laat me niet hier waar ik je nergens vinden kan'.

Maar meer nog dan een gebroken harten-film is Arnolds 'Wuthering Heights' het verhaal van de buitenstaander, de vreemdeling, de indringer, die vanwege zijn afkomst wordt vernederd, en nooit echt mee mag doen. Dat Heathcliff wordt gespeeld door twee Afro-Caribische acteurs, de jonge Solomon Glave en de oudere James Howson, heeft speciale betekenis. Door er juist niet aan mee te doen, memoreert Arnold de beruchte 'blackface'-traditie in theater en film, waarbij zwarten door blanken werden gespeeld met zwart geschminkte gezichten. De filmgeschiedenis wordt bevolkt door witte Heathcliffs, van Laurence Olivier tot een zonnebankbruine Ralph Fiennes.

En zo kan 'Wuthering Heights' ook opeens heel actueel over vreemdelingenhaat gaan, en de hedendaagse klassenmaatschappij. De 24-jarige James Howson kreeg de rol van Heathcliff door een advertentie die hij op het arbeidsbureau zag hangen. Zijn achtergrond is even getroebleerd als die van de 19de-eeuwse Heathcliff: een werkloze jongeman met een strafblad, die op zijn veertiende van school werd geschopt en zich al zwervend door de straten van zijn woonplaats Leeds moest zien te redden.

Belinda van de Graaf

In het Eye Filminstituut in Amsterdam zijn tot en met 28 april drie 'Wuthering Heights'-verfilmingen te zien: van William Wyler uit 1939, van Luis Buñuel uit 1954 en van Robert Fuest uit 1970.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden