Een zwaan voor je karretje

ROB SCHOUTEN

Zelfs voor een ordinaire zakenman legt Donald Trump een wel heel opmerkelijke botheid aan de dag. Hij heeft zo te zien nog niks van z'n nieuwe baantje geleerd, integendeel, het lijkt wel of het almaar erger wordt. Ik doel op de factuur van 345 miljard euro die hij Angela Merkel tijdens haar visite in het Witte Huis onlangs overhandigde, zijnde de rekening voor achterstallige Navo-contributie. Lachen jongens! Weg met alle goede manieren! Diplomatie in de prullenmand!

Over die geweigerde camera-handdruk kon je nog twijfelen maar hier hadden we de ongelikte provocateur in optima vorm. Een van de effecten van Trumps regime tot nu toe is dat de strijd tussen populisme en beschaving voor het eerst ook helemaal bovenin duidelijk zichtbaar wordt. Merkel ging er niet op in, verstandige vrouw. Ergens hoop ik dat ze op de terugreis in lachen uitgebarsten is om die boerenkinkel, maar dat zal wel niet.

Ik probeer me vaak een voorstelling te maken van die her en der losgebarsten strijd tussen de populisten en de regenten en kom steeds opnieuw uit bij hét voorbeeld uit onze historie: de moord op de gebroeders De Witt. Het gepeupel slacht die twee kopstukken af, sleept de reutelende stervenden door de straat, hangt ze op, snijdt het hart eruit.

Het is wellicht het onsmakelijkste tafereel uit onze vaderlandse geschiedenis en een teken hoe diep een natie van prachtige wolkenpartijen, fraaie stadsgezichten en het 'Joodse Bruidje' kan zinken. En wat deden de aanhangers van De Witt? We draaien de camera naar het Rijksmuseum, alwaar het beroemde schilderij van Jan Asselijn hangt, 'De bedreigde zwaan'. Een meer dan levensgrote witte zwaan verdedigt haar eieren tegen aanzwemmende zwarte hond met kwade bedoelingen.

Geen schilderij dat je gauw vergeet. Na Asselijns dood penden propagandisten op het linkerei 'Holland', naast de rechterpoot van de zwaan 'de raadpensionaris' en op de kop van de zwemmende hond 'de vijand van de staat'. Frappant staaltje politisering van de kunst. Voor de tijdgenoten was deze voor het karretje van de politiek gespannen zwaan wel duidelijk: De Witt verdedigt Holland tegen de orangisten (in casu Willem III en zijn Engelsen). Partijdigheid zonder slachtoffers, best beschaafd eigenlijk, ver verheven boven de bloeddorst van het klootjesvolk.

Is het een kwestie van tijd dat er in het Witte Huis een knokploegje de bezoekende primus inter pares komt afrossen? Of blijven we staan kijken in het Rijksmuseum? Zolang Trump het met symbolische of allegorische factuurtjes in de geest van Asselijns zwaan blijft afdoen, is er nog hoop.

Op het Boekenbal afgelopen weekend liep Jan van Mersbergen rond met door hem ergens opgediepte of zelf vervaardigde consumptiebonnetjes die hij gul uitdeelde maar die nergens toe dienden. Erg geestig. Misschien kun je Trump voor je gemoedsrust het beste beschouwen als een grappenmaker die thuis bonnetjes zit te fabrieken om zijn gasten mee te pesten. Een onschuldige dwaas. Zonde dat zo iemand een tijdlang aan het hoofd van het belangrijkste land ter wereld staat maar het gaat wel weer over.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden