Een Zwaagwesteinder moordt anders

Onder het monument voor de oorlogsgevallen liggen dit jaar drie bloemstukken, vlak daarnaast, onder de foto van de vermoorde

Romana Abels

Marianne Vaatstra, liggen er driehonderd. Deze mei kunnen de Zwaagwesteinders niet zo goed meer aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog denken. Hun gedachten zijn bij de familie Vaatstra. En bij het kwaad, dat getuige deze moord en die op Meindert Tjoelker in Leeuwarden, nu onmiskenbaar ook hun kant op komt.

Een week na de stille tocht zijn de meeste bloemstukken verwelkt. Maar de eerbetuigingen aan het meisje dat twee weken geleden een klein stukje van de discotheek in Veenwouden naar huis in Zwaagwesteinde moest fietsen, trekt nog veel bekijks. Steeds stopt een voorbijganger om bij de bloemenzee te mompelen 'verschrikkelijk toch'.

De Zwaagwesteinders rouwen meestal stil, maar zo af en toe werd het ze de afgelopen weken te veel. Het liefst zouden ze zelf de moordenaar een flink lesje leren. Ze denken al te weten in welke richting ze moeten zoeken: die van het asielzoekerscentrum in Kollum. ,,Haar keel was van oor tot oor doorgesneden, zoiets doet een Nederlander niet.'' Ze zeggen het in de drie supermarkten, in café 'De Ossebos' en in snackbar 'Food planet'. Een Zwaagwesteinder moordt anders, weten ze.

Volgens geruchten stond de afgelopen weken al twee keer een ploeg Zwaagwesteinders in Kollum om het recht in eigen hand te nemen. Het zijn geruchten die in een streek als de Friese Wouden makkelijk tot enorme proporties groeien. De politie wil het niet bevestigen. Maar zeker is dat de afgelopen week de burgemeester, de politiechef en de dominee de naar het asielzoekerscentrum opstomende Zwaagwesteinders publiekelijk tot kalmte maanden. Het staat geenszins vast dat een asielzoeker de dader was, hebben ze gezegd. Nu, zolang het weer zonnig blijft, denken de gezaghebbers in het Friese dorp de zaak gesust te hebben. Maar voor de zekerheid is het asielzoekerscentrum al een week permanent bewaakt door een beveiligingsbedrijf dat de toegang tot de woonboerderij aan de dorpsrand verspert.

De twee geüniformeerde inzittenden van de auto hebben tot taak de 425 asielzoekers in de boerderij te beschermen tegen woedende Zwaagwesteinders, maar ook tegen nieuwsgierige journalisten. De asielzoekers zelf hebben te verstaan gekregen dat ze zich de komende tijd maar beter niet in het uitgaansleven kunnen mengen. ,,Ze zijn echt wel bang'', weten de Kollumers te melden. Niets voor niets. Vraag het een Kollumer en hij zal je vertellen dat Zwaagwesteinders rasechte vechtersbazen zijn. Dat is altijd al zo geweest, zeggen ze in Kollum. Het zijn messentrekkers. ,,Niet voor niks staat er aan het begin van het dorp 'de scherpste prijzen', lachen ze altijd. En net één grote familie; kom je aan één, dan kom je aan allen.

In Kollum worden de Zwaagwesteinders dan wel 'messentrekkers' genoemd, volgens de Zwaagwesteinders zelf hebben de asielzoekers voorlopig niets van hen te vrezen. ,,We schreeuwen misschien wat, maar we hebben een heel klein hartje.''

Kijk, het is natuurlijk wel zo dat ze zich voorlopig koest moeten houden. Mocht het inderdaad een asielzoeker zijn geweest die de laffe moord op zijn geweten heeft, dan zou hun woedeuitbarsting wel eens erg kunnen worden. Maar nu zijn ze eigenlijk nog gewoon bezig met hun eigen verdriet. Dat verwerken ze in Zwaagwesteinde met elkaar.

,,We kenden haar allemaal'', zeggen ze. ,,En als we Marianne niet kenden, dan kenden we haar vader Bouke wel. Die was nog bestuurder van de V.V. Zwaagwesteinde, de voetbalvereniging waar 8 seniorenteams en 11 jeugdteams de goede voetbalnaam van het dorp hoog houden. Iedere straat in het dorp heeft zijn eigen team. Sommigen, dat is afhankelijk van de gelovigheid, spelen op zaterdag, anderen op zondag.''

Veel vrienden van Marianne spelen op zaterdag. Ze zijn goed, staan hoog in de competitie. Maar de afgelopen twee weken presteren ze minder goed dan eerder dit jaar.

Een achttien-jarige - geen van de Zwaagwesteinders wil nog met zijn naam in de krant - moet ook tijdens het voetballen nog steeds aan de moord denken. Vorige week speelden ze met zwarte banden om hun armen. Hij werkt, samen met nog drie andere achttienjarige voetballers, in supermarkt de Poiesz in het dorp. Daar werkte Marianne ook. Het afgelopen jaar had hij zelfs nog een maand verkering met haar. Toen zat hij met haar en andere vrienden 's avonds achter het winkelcentrum te praten. Na een maand was het over. Zij had een ander, hij ook. Het was geen drama. Maar op ieder moment van de dag voelt hij nu de leegte. ,,Ze hebben gezegd dat we hulp kunnen krijgen als we dat willen. Dat ga ik maar doen'', zegt de stoere Fries.

Voor zijn collega's 'valt het overdag nu wel mee', zo zeggen ze. Maar 's avonds, vooral als ze uitgaan, is er steeds een heel rot gevoel. ,,Je ontkomt er niet aan, alleen al omdat je niet meer alleen naar huis mag fietsen.''

Maar asielzoekers bedreigen? Ze moeten er niet aan denken. ,,We weten gewoon niet wie het gedaan heeft, hoe erg dat ook is. Maar als het een asielzoeker is, dan staan we niet voor het dorp in. Dan gebeurt het ergste.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden