Een zeepbel van Boris Dittrich

Boris Dittrich heeft voorgesteld asielzoekers terug te zenden naar de eigen regio. Maar die zit doorgaans ook niet op deze mensen te wachten. Het voorstel is dus niet meer dan een ergerniswekkende zeepbel.

Het voorstel om het Vluchtelingenverdrag van 1951 te wijzigen, zodat de vluchtelingen alleen nog maar in de eigen regio asiel kunnen vragen, is een zeepbel. Boris Dittrich (D66) was onlangs verantwoordelijk voor deze suggestie bij de behandeling van de nieuwe vreemdelingenwet. Dit soort zeepbellen wekt ergernis.

Ten eerste komt het woord 'asiel' helemaal niet voor in het Vluchtelingenverdrag. De kernbepalingen zijn dat iemand die vervolging te vrezen heeft niet naar het land teruggestuurd moet worden, waar hij die vrees op goede gronden koestert. En voorts dat men deze vluchtelingen in het land waar ze verblijven veiligheid en een redelijke levensstandaard moet bieden. Er staat niet in wélk land die bescherming moet bieden.

Het was van meet af aan de bedoeling dat er nog een internationale overeenkomst zou komen waarin dat migratie-aspect zou worden geregeld. Dat is ook geprobeerd in VN-verband in de tweede helft van de jaren zeventig. Dat liep op een mislukking uit, waarna men het probleem doorverwees naar de regio.

Europa trachtte eerst een oplossing te vinden in de Raad van Europa, maar dat mislukte al evenzeer. Tussen de EU-lidstaten komen nu heel moeizaam afspraken tot stand. Binnen het territorium van de EU regelt het Verdrag van Dublin dat het land waar de asielzoeker aantoonbaar het eerste binnenkwam, verantwoordelijk is voor de behandeling van het asielverzoek. Maar ook naar landen buiten de EU, zogenaamd 'veilige derde landen' mogen asielzoekers onmiddellijk worden teruggezonden.

De staten die deze afspraken met elkaar maakten, dachten dat ze klopten met het Vluchtelingenverdrag. De afspraken garanderen lang niet in alle gevallen dat de vluchteling ook daadwerkelijk in een ander land de bescherming zal krijgen die hij of zij nodig blijkt te hebben. De criteria voor toelating tot de asielprocedure, de criteria om iemand als vluchteling te erkennen en de garanties voor een faire procedure lopen in de betrokken landen namelijk sterk uiteen.

Ten tweede lijkt het voor de hand te liggen om na te gaan of 'opvang in de eigen regio' een haalbare optie zou zijn voor de grootste groepen asielzoekers die zich in Nederland melden. De 'topvijf' in 1998 waren respectievelijk Irak (18,4 procent), Afghanistan (15,7 procent), Joegoslavië (9,5 procent), Bosnië (8,3 procent) en Somalië (6,1 procent).

Voor Joegoslavië en Bosnië behoort Nederland, net als de rest van West-Europa, tot de 'eigen regio'. Waar zouden Irakezen in hun eigen regio naartoe kunnen? Velen van hen zijn Koerden. Turkije wil ze onder geen beding en kan voor hen moeilijk als veilig bestempeld worden. Asielzoekers uit Afghanistan zou Nederland graag naar Pakistan terugsturen, maar dat blijkt ook nauwelijks mogelijk, omdat Pakistan ze niet accepteert of omdat Pakistan in veel gevallen evenmin veilig is voor hen. En waar zouden asielzoekers uit Somalië naartoe moeten?

Men heeft van Nederland uit en vanuit andere Europese landen verwoede pogingen gedaan om hen te droppen in delen van Somalië waar het voor hen veilig zou zijn, maar in een land waar lokale krijgsheren de dienst uitmaken, blijkt dat praktisch niet mogelijk. Als kamerleden hun voorstel lanceren, zou het goed zijn als ze concreet zouden aangeven wat ze dan precies onder de 'eigen regio' verstaan.

Als ze dat niet doen en zelfs de oorzaak van hun probleem bij het Vluchtelingenverdrag leggen en daardoor bereid lijken om in de waagschaal te stellen wat aan internationale rechtszekerheid voor vluchtelingen na de Tweede Wereldoorlog veroverd werd, is het moeilijk hun voorstellen serieus te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden