Opinie

Een wreed verstoord sprookje

,,M'n hartje, m'n duifje, vertel me nog eens hoe je me gevonden hebt,'' zegt Anna met glanzende ogen. ,,Bij de vuilnis,'' zegt Bart teder, ,,net op tijd heb ik je weggedragen voordat de ophaaldienst je had meegenomen.''

Het is een sprookje, die liefde. Maar dat sprookje is wreed verstoord, weten we al vanaf de eerste scène. Anna zit in een rolstoel en spreekt geen woord meer, verkracht en mishandeld door die man. Althans, dit denkt vriendin Henriëtte die met derde vriendin Elizabeth een piepjong meisje, Eva, inhuurt als wraakgodin om de man zijn streken betaald te zetten. Eerst moet zij hem tot hemelse verliefdheid verleiden en hem dan in de hel van de botte afwijzing laten vallen.

Maar het scenario verloopt natuurlijk niet volgens plan, want drama moet diepere inzichten verschaffen. Voor zijn nieuwste stuk, 'Spaanse Ruiters', dat hij nu als gast bij de Utrechtse Paardenkathedraal ensceneert, heeft schrijver/regisseur Koos Terpstra daartoe een constructie bedacht die via flashbacks heden en verleden met elkaar confronteert en aldus beetje bij beetje iets zou moeten prijsgeven van het waarom en waartoe. Terwijl de relatie tussen meisje en man steeds inniger wordt en bij de vriendinnen ongeduld en twijfel toeslaan, komt er in het droomgeluk tussen Anna en de man pas op zevenachtste van het stuk een breuk, als hij bekent een ander lief te hebben. Jawel, haar beste vriendin.

Helaas blijft de handeling in dat gegeven hangen en weet Terpstra er geen tragische dimensie aan te verlenen, die een licht werpt op de verhoudingen, op vriendschap, op liefde, op wanhoop, op woede, op wraaklust. Kleine vragen worden beantwoord, maar de grote, belangrijke laat hij liggen. Waarom bijvoorbeeld is Henriëtte zo'n keiharde furie die beide andere vrouwen volledig in de tang houdt? Waarom gaat Elizabeth mee in zo'n betaalde wraakactie, terwijl haar niets is aangedaan, integendeel? Hoe komt Anna eigenlijk in die rolstoel terecht? Wat bindt die drie vrouwen? En die grote, die enige ware liefde, die de oorzaak zou zijn van alle ellende? Als de enige uiting daarvan een foto in een colbertje is, dan komen de paar woorden daarover niet uit boven kretologie.

Een eerder, qua thema met 'Spaanse Ruiters' verwant drama 'Zweet' (1993), waarin een aangerand meisje gehaaid wraak neemt op haar belager en diens vrienden, deed vermoeden dat Terpstra vrouwen doortrapter en meedogenlozer acht dan mannen. Hier is dat sterker, geaccentueerd in het spel. De Bart van Bart Klever is een goedmoedige knuffelbeer tegenover de drie geëxalteerde wezens van Linda van Dyck, Oda Spelbos en Marie-Louise Stheins, en de vroegwijze sfinx van Carice van Houten. Aanvankelijk is 'Spaanse Ruiters' wel amusant, maar op den duur begint het te vervelen als de dialogen niet meer dan oppervlakteruis blijken.

Diepere lagen worden niet ontgonnen en dat is nog een kunst, zo vlak voor de neus van het publiek. In een ondiepe, zilvergrijs geverfde ambiance (decor: Bart Clement) wordt slechts op een piepklein vloertje als in een boksring gespeeld. Linda van Dyck trekt zich daar met stem en gebaren overigens niet veel van aan. Zij speelt in een grote zaal, de rest in de kleine.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden