VAK T

Een wreed lot voor sporters: worden uitgeschakeld door de foute keuze bij de toss

De Italiaan Giacinto Facchetti, hier op het WK van 1970 met (vallend) de Braziliaan Jaïrzinho, koos als aanvoerder van Italië een keer de goede kant van het muntje, waardoor zijn ploeg de EK-finale haalde. Beeld AFP

Dolle vreugde vrijdag bij de tafeltennissters van Lybrae uit Heerlen. De Limburgse club schakelde in de strijd om de Ettu Cup op een wel heel bijzondere manier het Turkse Fenerbahçe uit: ze wonnen de toss die plaatsvond toen beide teams na twee wedstrijden op precies hetzelfde setsaldo (4-4), gamesaldo (15-15) en puntentotaal (280-280) waren geëindigd.

In de reglementen staat dat bij een geheel gelijke stand een muntje moet worden gegooid om te bepalen wie de winnaar is. En zo geschiedde. De opgooi door de scheidsrechter ging niet helemaal recht en daardoor kon de camera niet perfect volgen waar het muntstuk terechtkwam. Het bleek uiteindelijk op de blauwe zijde te zijn gevallen, waardoor Lybrae nu verder bekert.

Hoe bijzonder het voorval ook was, het is niet uniek dat het lot bepaalt wie een wedstrijd wint. In het voetbal zijn er beroemde voorbeelden. Want wordt het ­nemen van penalty’s altijd al vergeleken met een loterij, de strafschoppenreeks (vanaf 1976 ingevoerd door de Uefa) werd juist ingezet om de beslissing in een voetbalwedstrijd wat logischer te maken. Voor die tijd waren enkele belangrijke wedstrijden namelijk door het lot beslist.

In 1968 plaatste thuisland Italië zich via een toss voor de finale van het Europees kampioenschap voetbal. Na 120 minuten voetbal in de halve finale tegen de Sovjet-Unie stond het 1-1. Aan overspelen of penalty’s werd niet gedacht. De toss had plaats in een ruimte onder de eretribune, onder toeziend oog van de Duitse scheidsrechter Kurt Tschenscher. Zowel het publiek als de spelers wisten niet wat er in die ruimte gebeurde, op de aanvoerders na. Ook nu nog verschillen de verhalen. Wie van de aanvoerders mocht kiezen, wat voor muntje het was (naar verluidt een Franse franc uit 1916), wie de munt opgooide: het is onduidelijk.

Wat wel vaststaat: het was munt. Italië ging door, de Sovjet-Unie moest spelen voor plek drie. De Italiaanse aanvoerder Giacinto Facchetti kwam juichend het veld opgerend. Hij herinnerde zich dat later nog: “Ik kwam het veld op en het hele stadion zat nog vol, 70.000 man. Mijn gejuich zei hen dat ze een Italiaanse overwinning konden vieren.”

Italië won dat jaar het EK. De finale tegen Joegoslavië eindigde overigens óók niet na 120 minuten, maar een toss werd toen niet aangedurfd. Er werd toen een replay ingelast, waarin Italië zegevierde, met 2-0.

Goede gok

Ook PSV maakte eens het droeve lot mee van een ploeg die er alles aan had gedaan, maar door een muntje niet door mocht. AS Roma was in de strijd om de Uefa Cup in het seizoen 1969-1970 na twee wedstrijden op basis van het resultaat (twee keer 1-0 voor de thuisploeg) én verlenging precies even goed als de Eindhovenaren, maar bekerde verder vanwege een goede gok.

Een loterij kan ook nodig zijn als ploegen na alle wedstrijden in een poule precies gelijk staan, zoals bij de eerder genoemde tafeltennissters. In het toernooi om de Afrika Cup was dat al drie keer het geval. De laatste keer in 2015, toen Guinee en Mali door het trekken van een balletje moesten bepalen wie als tweede land doorging in de poule. 

Op de beelden is te zien hoe Boubacar Diarra, president van de Malinese voetbalbond, zijn balletje met daarin een geprint blaadje met nummer 3 niet open krijgt, terwijl een meter verderop zijn Guinese collega nummer 2 op tafel gooit en zijn blijdschap niet kan onderdrukken. Met tranen in zijn ogen geeft Diarra het balletje terug. Het heeft toch geen zin meer, zie je hem denken. Maar voor de volledigheid moet hij wel.

Het is wreed. Voor hem en voor zijn land. Mali verloor geen wedstrijd dat toernooi, maar lag er wel uit.

Zij wonnen door het lot

1. Lybrae
2. Italië
3. Mali

Lees ook: VAK T

Sportredacteuren Fred Buddenberg, Kick Hommes en Eline van Suchtelen beschouwen in Vak T het sportnieuws uit de losse pols.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden