Recensie

Een woeste Beethoven met zicht op de Nachtwacht

Pianist Ronald Brautigam speelde vrijdagavond in het Rijksmuseum op de Érard-vleugel uit 1808 uit de collectie van het museum. Beeld Marco Borggreve

Muziek in het Rijksmuseum
Ronald Brautigam

Aan weerszijden van het Amsterdamse Museumplein houden Nederlands belangrijkste muzentempels, Koninklijk Concertgebouw en Rijksmuseum, zich vanouds strikt aan hun disciplines. Voor de één is dat muziek, voor de ander beeldende kunst en Nederlandse geschiedenis. Maar vanaf nu neemt het 'Rijks' de rol van het Concertgebouw een klein beetje over: muziek blijft daar niet langer beperkt tot Vivaldi en Bach gespeeld door Oost-Europese straatmusici in de fietstunnel. De nieuwe serie 'Muziek in het Rijksmuseum' werd vrijdagavond door pianist Ronald Brautigam geopend met een drukbezocht recital in de Eregalerij.

Met zicht op de 'Nachtwacht' speelde Brautigam Beethoven op de 'Nachtwacht onder de fortepiano's': de unieke Érard-vleugel, in 1808 aangeschaft door koning Lodewijk Napoleon voor de concertzaal van het Amsterdamse Koninklijk Paleis. Sindsdien is deze vleugel, een schitterend empire-meubel, nauwelijks bespeeld en hij verkeert nog in originele staat, zelfs de snaren! Dat is een unicum onder zulke oude fortepiano's, zeker van de Franse bouwer Érard, van wie zeer weinig van dergelijke vroege instrumenten resteren. De vleugel, sinds 1963 in bruikleen van het Koninklijk Huis, is het kroonjuweel onder de historische muziekinstrumentencollectie van het Rijksmuseum.

Tekst loopt door onder de foto.

De Érard-vleugel waarop Brautigem speelde is van nagenoeg hetzelfde type als de Érard die Beethoven in 1803 aanschafte. Beeld Rijksmuseum

Brautigam opende met Beethovens Waldstein-sonate. Hij liet zich inspireren door de felle pianoklank en de geheel eigen 'kleurmogelijkheden' van de Érard. Die is van nagenoeg hetzelfde type als de Érard die Beethoven in 1803 aanschafte. Brautigam kroop volledig in de muzikale huid van Beethoven met ruige vertolkingen van diens gepassioneerde muziek.

Iets minder inspireerde het instrument hem tot het uitwerken van lyriek en rust. Dat viel vooral op in 'Andante favori', het oorspronkelijke, door Beethoven naderhand vervangen middendeel van de 'Waldstein'-sonate. De Sonate opus 57 ('Appassionata') gaf Brautigam tenslotte weer volop gelegenheid het oude instrument te laten bulderen en de razende notenreeksen te laten ratelen onder Cuypers' over-akoestische museumgewelven, alsof de componist zelf achter zijn eigen Érard-vleugel zat.

Multimediatour

Vrijdag werd via een tweede première de muziekcollectie behalve door Brautigams spel tevens op een permanentere wijze voor het publiek ontsloten. Tot nu toe zwegen de instrumenten, zoals opgesteld in de afdeling bijzondere collecties en deels ook in andere zalen. Daarin bracht muziekconservator Giovanni Paolo di Stefano verandering door een 90 minuten durende multimediatour samen te stellen. Van een aantal instrumenten wordt de klank gedemonstreerd en musici, onder wie Janine Jansen, Ton Koopman, Daniele Gatti en Lavinia Meijer, geven bezoekers bij hun rondgang door het museum of thuis via de Rijksmuseum-app persoonlijke toelichtingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden