Een werkgever dwingen een zieke werknemer te ontslaan, kan dat of niet?

Beeld Hollandse Hoogte

De ene zieke werknemer krijgt wel een zak geld mee bij ontslag, de ander niet. Hoe kan het dat twee rechters vorige week totaal anders oordeelden over het fenomeen slapend dienstverband?

Eén zwaluw maakt nog geen zomer. Dacht chronisch ziek Nederland in vaste dienst donderdag een vonnis in handen te hebben waarmee het een lang uitgestelde ontslagvergoeding kon innen, een dag later gold een andere realiteit. De werkgever dwingen om met een zak geld over de brug te komen kan niet zomaar, oordeelde de rechter op vrijdag.

Even de twee uitspraken op een rij. Het was donderdag de eerste keer sinds invoering van de nieuwe ontslagwet in 2015 dat een rechter van mening was dat het fenomeen ‘slapend dienstverband’ getuigt van slecht werkgeverschap. Is een werknemer langer dan twee jaar in dienst, dan heeft hij bij ontslag recht op een zak geld, onder de noemer transitievergoeding. Die vergoeding kan, bij een jarenlang dienstverband, oplopen tot 81.000 euro of een jaarsalaris als een werknemer meer verdient. Ook als de werknemer al jaren ziek thuis is, en inmiddels al geen loon meer krijgt en leeft van een arbeidsongeschiktheidsuitkering.

Twee zaken

De zaak van afgelopen donderdag werd aangespannen door een ernstig zieke oud-bestuurder. De vrouw werkte als directeur toen er bij haar kanker werd geconstateerd. Ze bleef in dienst als werknemer. Onterecht, vindt de inmiddels terminaal zieke vrouw. Want daarmee loopt ze een vergoeding van maar liefst 150.000 euro mis. Ze krijgt gelijk van de rechter. De werkgever moet niet zo moeilijk doen; volgend jaar gaat er een compensatieregeling in en vanaf dan kan haar werkgever het forse bedrag declareren bij uitkeringsinstantie UWV, stelt de rechter. In feite staat de werkgever niets in de weg om met het geld over de brug te komen.

Dan de zaak van een dag later. Ook deze meneer is door ziekte inmiddels niet meer aan het werk. En ook hij loopt een vergoeding mis. Maar als het ziekenhuis waar hij in dienst is alle mensen met een slapend dienstverband moet ontslaan, is het in totaal 900.000 euro kwijt. Dat kan het ziekenhuis naar eigen zeggen niet lijden. Vraag dat geld volgend jaar gewoon terug bij het UWV, voert de man aan. Het is maar de vraag of het UWV dat hele bedrag kan vergoeden, oordeelt de rechter. De rechter stemde wel in met zijn verzoek zijn arbeidsovereenkomst te ontbinden, maar wees hem geen geld toe.

Het verschil

Vanwaar het verschil? Dat heeft voor een deel te maken met de systematiek van de wet, zegt arbeidsrechtjurist Pascal Besselink van juridisch dienstverlener DAS. Wil een rechter oordelen dat een werkgever ‘ernstig verwijtbaar gehandeld heeft’, dan moet die er een behoorlijke janboel van hebben gemaakt. “Iemand moet bijvoorbeeld ziek zijn geworden door het werk of de arbeidsomstandigheden. Of de werkgever heeft tijdens het reïntegratieproces er met de pet naar gegooid. Er moet dus meer aan de hand zijn dan alleen een slapend dienstverband”, zegt Besselink. Pas dan krijgt de werknemer een zak geld mee. Maar zover komt het bijna nooit, ziet de jurist.

Dat het donderdag anders uitpakte, heeft met een opmerkelijke keus van de rechter te maken. Die droeg de werkgever van de terminaal zieke oud-bestuurder op haar te ontslaan. Een vergoeding kwam er dus sowieso. Opvallend, juridisch gezien kan de rechter een werkgever helemaal niet dwingen zijn werknemer te ontslaan. “Dat staat haaks op de contractvrijheid van werkgevers.” Zie de verplichting dan ook als een manier van de rechter om de terminaal zieke directeur tegemoet te komen, zegt Besselink.

Pas daarmee op, maant arbeidsrechtadvocaat Jeske van Hoeckel van het kantoor Sieben Advocaten. “Door terminaal zieke werknemers wel tegemoet te komen en anderen niet, werk je ongelijkheid in de hand. Willen we dat voorkomen, dan moeten we terug naar de tekentafel en op zoek naar manieren om die ongelijkheid uit te bannen.” Advocaten hoopten dat de uitspraken van afgelopen week een handvat konden bieden als het gaat om de problematiek van slapende dienstverbanden, zegt Van Hoeckel. “Het enige wat ik werkgevers nu kan adviseren is: hoe ernstiger de ziekte, hoe dichter bij overlijden, hoe soepeler rechters lijken te oordelen.”

Lees ook: 

Rechter over slapend dienstverband: ontsla zieke werknemer én geef hem een flinke zak geld mee

Een rechter die een werkgever opdraagt zijn zieke werknemer te ontslaan én een flinke zak geld mee te geven. Donderdag gebeurde het voor het eerst. 

Al jaren ziek thuis, geen cent salaris meer, maar nog altijd in dienst

Sinds 2015 moeten werkgevers aan werknemers bij ontslag een vergoeding meegeven. Ook als ze ziek zijn. Maar dat gebeurt vaak niet. Het CNV begint nu een campagne tegen ‘slapende dienstverbanden’. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden