Een wereldwijde recessie? De gevolgen zijn lastig te voorspellen

Op dit moment kan de Treasury, het Amerikaanse ministerie van financiën, nog gewoon geld lenen", zegt macro-econoom Peter de Bruin van ABN Amro. "Op 17 oktober kan dat niet meer. Op dat moment is er nog 30 miljard dollar in kas. En er komen voortdurend belastingopbrengsten binnen. Daarmee kunnen ze betalingen doen, maar de kans op een wanbetaling wordt na de 17de steeds groter."

Met een aantal collega's heeft De Bruin tot taak de grote ontwikkelingen in de wereldeconomie bij te houden. Maar welke ontwikkeling precies in gang wordt gezet als het Congres volgende week echt in gebreke blijft en het schuldenplafond niet verhoogt, is moeilijk te zeggen, omdat het nog nooit is gebeurd.

"In theorie is het zo, dat als schuld moet worden afgelost, het ministerie daarvoor nog wel nieuwe obligaties mag uitgeven", zegt De Bruin. "En de rente zou dan met de belastingopbrengsten kunnen worden betaald. In theorie, want volgens de meeste prognoses wordt het aan het einde van de maand echt heel moeilijk: het is bekend dat er dan ongeveer 60 miljard aan betalingen moeten worden gedaan. Dat is te veel, en dan moet je keuzes gaan maken wat je wel en niet betaalt. En het is niet glashelder wat er dan gaat gebeuren."

"Ik denk persoonlijk dat de VS voorrang zullen geven aan de staatsschuld. Want als daar een wanbetaling plaatsvindt, heeft dat de grootste impact op de financiële markten. Maar dat zal betekenen dat andere mensen hun geld niet krijgen; een Amerikaans bedrijf dat iets voor de overheid heeft gedaan, ambtenarensalarissen. Dat heeft verstrekkende gevolgen. Het is dan duidelijk dat de Amerikaanse overheid geen geld genoeg heeft. En dan zul je toch zien dat de financiële markten heel zenuwachtig worden."

Vooral omdat het 'voorrang geven' nog niet zo gemakkelijk is als het klinkt: "Het ministerie van financiën doet ongeveer 100 miljoen transacties per maand. Als het schuldenplafond niet wordt verhoogd, moet het zorgen dat sommige betalingen voorrang krijgen op andere, maar het is maar helemaal de vraag of dat kan."

"Echte wanbetaling, een default op de rentebetaling, is heel ernstig. Amerika is de grootste economie van de wereld, dus dat zal een enorme vertrouwensschok geven. Je moet rekening houden met grote dalingen op de beurzen, mensen worden dan heel zenuwachtig, en dat kan tot heel significante groeivertraging leiden, of zelfs tot een nieuwe recessie. Wereldwijd."

Je kunt het tot op zekere hoogte wat zonniger inzien. De Bruin: "Wat het lichter maakt, is dat het een technische wanbetaling is: er is wel geld, maar alleen door de impasse in het Congres tijdelijk niet. Wereldwijd is de Amerikaanse rente op de kapitaalmarkt een van de belangrijkste, die drijft alles. Het is ook de meest diepe markt, in absolute zin de grootste die er is, en de dollar is nog steeds wereldwijd de reservemunt. De belegger is om die reden altijd weer gemotiveerd om Amerikaans schuldpapier te kopen. Je zult als investeerder dus ook gaan kijken: hoe lang duurt dit?"

Hetzelfde geldt voor het schrikbeeld dat de VS hun AAA-waardering zullen kwijtraken bij de kredietbeoordelaars Fitch en Moody's, nadat Standard & Poor's die bij de vorige cliffhanger, in 2011, al verlaagde. De Bruin: "Je zult als belegger in de praktijk toch wel gedwongen zijn in Amerikaans papier te beleggen, dat is een aanbodskwestie. Dan wordt AA de nieuwe AAA. Want fundamenteel verandert er natuurlijk niets aan de financiële positie van de VS, en die was juist wat opgeknapt de laatste tijd."

Dus wat wordt het: zullen de centrale banken van andere landen, pensioenfondsen en kleine beleggers wereldwijd over een week Amerikaans schuldpapier gaan dumpen, met een sterk stijgende rente en een recessie tot gevolg, of niet?

De Bruin zou het niet kunnen zeggen. "We vinden het allemaal moeilijk hier om die vraag te beantwoorden. Puur omdat het nog nooit is gebeurd. We proberen iets te begrijpen dat je niet kunt begrijpen. Het is het speelveld tussen twee krachten: het vertrouwen in het systeem is heel groot, maar des te sterker is ook de schok als dat vertrouwen wordt geraakt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden