Een waargebeurde thriller over Snowden

Documentaire toont hoe de NSA-man geheimen onthulde en zijn vrijheid verloor

KRISTEL VAN TEEFFELEN

Klokkeluider Edward Snowden inspireerde met zijn verhaal verschillende filmmakers in Hollywood. Voor wie een kijkje achter de schermen wil bij de wijze waarop de onthullingen over het grootscheepse dataslurpen van de Amerikaanse geheime dienst NSA in zijn werk gingen, is er nu al de documentaire 'Citizenfour'. Waargebeurd, al kijkt het zo nu en dan als een thriller.

De film van Laura Poitras is te zien op documentairefestival IDFA, dat gisteren in Amsterdam van start ging. Poitras was er met haar camera bij vanaf het eerste contact tussen Snowden en Glenn Greenwald, de journalist die de meeste NSA-onthullingen publiceerde.

De documentairemaakster speelde zelf ook een belangrijke rol bij de verhalen over het grootscheepse aftappen van internetverkeer door de NSA. Snowden had contact gezocht met Poitras nadat Greenwald in eerste instantie niet toehapte op de anonieme e-mails van iemand die zich Citizenfour noemde en zei voor de NSA te werken. Toch bleef de documentairemaakster, die de Snowden-film het sluitstuk van een drieluik over het 'Amerika na de aanslagen van 11 september' noemt, tot nu op de achtergrond. Ze wilde in alle stilte aan haar film werken. In 'Citizenfour' zie je de mediahype rond Snowden ontstaan. Hij kijkt vanaf zijn hotelkamer in Hongkong toe hoe zijn foto de wereld overgaat. Op dat moment heeft hij nog geen idee hoe het met hem gaat aflopen.

Inmiddels weten we dat Snowden al meer dan een jaar asiel krijgt in Rusland - en dus niet, zoals de Amerikaanse overheid had gewild, in een cel zit. Toch is de spanning bij hem voelbaar. En dan gaat ook nog het brandalarm af tijdens een van de heimelijke gesprekken tussen Snowden en Greenwald op de Hongkongse hotelkamer.

Snowden wordt in de Verenigde Staten gezien als held en als landverrader. Toch lijkt hij verbazingwekkend zelfverzekerd over zijn keuze de klok te luiden over de praktijken van de NSA, die volgens hem de vrijheid van burgers in gevaar brengt.

Daarmee geeft hij bewust zijn eigen vrijheid op. Het raakt hem zichtbaar als hij in de camera vertelt dat zijn vriendin, die thuis is achtergebleven, bezoek heeft gehad van de autoriteiten. Dan wordt duidelijk: 'Citizenfour' gaat niet alleen over Snowden. Poitras breekt ook een lans voor de kwetsbare positie van klokkeluiders, de eenlingen die opstaan tegen de machtige staat.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden