Een waardevol manifest, maar niet de mening van de krant

Trouw publiceerde woensdag een manifest waarin ruim 180 hoogleraren, filosofen, kunstenaars en schrijvers een pleidooi houden voor een 'open en gastvrij Europa'. Niet een gesloten maar een open samenleving, waar ook plaats is voor vluchtelingen, biedt de grootste kans op vrede en welvaart, menen de ondertekenaars. 'Een gesloten samenleving staat haaks op de Europese idealen', schreven zij als reactie op het EU-compromis om de buitengrenzen te sluiten en vluchtelingen terug te sturen naar Turkije.

Op pagina 8 van de Verdieping werd het manifest gepubliceerd onder de kop 'We zijn allemaal migranten, een pleidooi voor Europese openheid'. Op de voorpagina plaatsten we een nieuwssamenvatting. Op de Trouw-site was de lijst met 182 ondertekenaars terug te vinden. Kortom, voor Trouw was het manifest groot nieuws.

In de verte deed het manifest denken aan de speciale advertentie-voorpagina die Trouw op 2 januari 2008 publiceerde. Op deze pagina werd een oproep gepubliceerd voor een open en tolerant Nederland. Dit manifest, 'Benoemen en bouwen' geheten, was een reactie op de harde toon in het integratiedebat. Het initiatief kwam van Doekle Terpstra, oud-CNV-voorman, toen voorzitter van de HBO-raad, en werd gesteund door kerkelijke organisaties, vakbonden, politici, opiniemakers.

De wijze waarop dit manifest werd gepubliceerd - twee pagina's om de krant heen gevouwen - riep gemengde reacties op, bij lezers en bij Trouw-redacteuren. Hoewel het ging om een advertentie was klip en klaar duidelijk dat de krant achter het initiatief stond.

Mocht de krant zich hiervoor lenen, luidde destijds de vraag. Sylvain Ephimenco had daags daarna zijn antwoord al klaar: dit was - ongewenste - actiejournalistiek. Een terechte markering van de positie van Trouw in het integratiedebat, meenden anderen. De krant informeert, stimuleert discussies, is een platform voor meningen en kiest positie in het commentaar. Lang bleef het gevoel hangen - vooral op de redactie - dat Trouw in dit geval over een journalistieke grens was gestapt.

De herinneringen aan het manifest 'Benoemen en bouwen' speelden in de diverse achterhoofden zeker een rol toen we dinsdag tijdens de ochtendvergadering de krant voor de volgende dag bespraken. Het manifest van Marli Huijer zouden we op zijn journalistieke merites beoordelen. Vanuit dit perspectief was het manifest zeker nieuwswaardig. Het komt niet vaak voor dat 182 mensen van naam en faam een gezamenlijke oproep doen.

Op de dag van publicatie stroomden, net als in 2008, de reacties binnen. Opvallend verschil was wel dat deze keer de meningen van lezers en opiniemakers overwegend negatief waren. Trouw-columnist en filosoof Ger Groot stelde dat het manifest te eenzijdig gericht was op een gastvrij Europa en te weinig stilstond bij de negatieve gevolgen van de komst van grote aantallen vluchtelingen. Om die reden had hij het manifest niet ondertekend.

Het commentaar van de krant concludeerde dat het initiatief van Huijer te prijzen was, tegelijkertijd was deze een bevestiging van de diepe sociaal-culturele kloof tussen elite en de rest van de bevolking. Ten onrechte hadden de opstellers geen aandacht besteed aan de zorgen binnen bevolkingsgroepen hoe grote aantallen nieuwkomers geïntegreerd moeten worden.

Bij de evaluatie stelden we vast dat het manifest ten onrechte in de Verdieping was afgedrukt. Beter was geweest als deze op één van de opiniepagina's was gepubliceerd. Zo zou beter tot uitdrukking zijn gekomen dat dit bijzondere manifest niet de mening van de krant vertegenwoordigde, maar het wel waard was om gepubliceerd te worden.

Cees van der Laan

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden