'Een vuilniswagen in de vroegte, wat leuk'

Gewone leven keert weer in wijk Rio na verdrijving drugsbendes

REPORTAGE | STIJNTJE BLANKENDAAL | RIO DE JANEIRO

Jongemannen en vrouwen in gele T-shirts van kabeltv-bedrijf Sky trekken in groepjes sloppenwijk Rocinha in. "Eindelijk kan het", zegt een van hen. Sinds de grote politie-inval in Rocinha, zien maatschappijen als Sky plotseling brood in de favela in het zuiden van Rio de Janeiro.

Rocinha, met 100.000 inwoners, is de 19de sloppenwijk in Rio die sinds 2008 door de staat werd 'terugveroverd' op de drugsbendes. Drieduizend militairen en agenten trokken onlangs met gepantserde voertuigen door de nauwe straten. Veel weerstand was er niet. Nu is het aan de Eenheid Vredespolitie (UPP) om de macht van plaatselijke drugsbendes en milities definitief te breken, en de orde te herstellen. Rio wil zo de wereld ervan overtuigen dat de stad veilig het WK-voetbal in 2014 en de Olympische Spelen van 2016 kan organiseren.

Bij de ingang van Rocinha is het rustig. Federale agenten lunchen bij een barretje, terwijl militaire agenten van de speciale eenheid Bope demonstratief met hun geweren rondlopen. Motortaxi's rijden de heuvel op en af waar Rocinha tegenaan is geplakt. De chauffeurs en de cliënten dragen zowaar een helm, zoals voorgeschreven. Technici verwijderen de illegale kabelverbindingen die kriskras door de smalle straten hangen. Voortaan moeten de bewoners voor hun elektra gaan betalen, zij het vooralsnog tegen gereduceerd tarief.

In Rocinha en ook in de twee naastgelegen sloppen Vidigal en Chácara do Céu knippen elektriciens nu de illegale stroomverbindingen door. Technici trekken al de straten en stegen door om gevaarlijke punten te repareren en bewoners krijgen tips om zuiniger met hun energie om te gaan.

Sinds de inval doet een inwoner van Rocinha, PJ (30), anoniem - dat nog wel - verslag vanuit de wijk voor de Braziliaanse BBC, over dagelijkse zaken als keukengas. "We moesten het bij de drugshandelaars kopen. Geen enkele winkel in de buurt verkocht gas." Over het vuilnis: "Vóór de inval werd het vuilnis alleen 's ochtends opgehaald. 's Nachts werken was te gevaarlijk voor de vuilnismannen. Maar overdag liep daardoor het verkeer vast. Gisteren hoorde ik een vuilniswagen om twee uur 's nachts langsrijden en ik dacht: wat leuk, een vuilniswagen in de vroegte."

De terugkeer van de staat na decennialange afwezigheid, is pure winst voor de nutsbedrijven. Enkele dagen na de inval stegen de aandelen van het Braziliaanse energiebedrijf Light op de Braziliaanse beurs Bovespa met drie procent. Zaken als gas, licht en tv worden in de meeste favela's van Rio de Janeiro beheerd door de plaatselijke drugsbendes. In sommige sloppenwijken hebben milities van ex-politieagenten en particuliere bewakers, met de drugsbendes, de rol van de staat overgenomen.

De meeste bewoners weten nog niet of ze hun wantrouwen kunnen laten varen. Grote vraag is of de staat zich inderdaad zich zal weten te handhaven in de favela, of dat alles weer bij het oude is na de Spelen. Angst weerhoudt de meeste mensen ervan om zich openlijk uit te spreken over de drugshandelaren en het geweld. Na eerdere invasies in andere sloppenwijken in de stad heeft de drugshandel wraak genomen op verklikkers. De politie zit bovendien vol met corrupte agenten.

"Alles staat of valt bij investeringen in onderwijs, kinderopvang, gezondheidszorg, sportcomplexen. En bij de heropvoeding van voormalige drugsdealers", zegt de secretaris van de plaatselijke bewonersassociatie, UPMMR, José Fernandes. "Politie alleen lost het armoedevraagstuk niet op."

Drugsbaas: Fan van Lula
De arrestatie van drugsbaas Antonio Francisco Bonfim Lopes (Nem in de volksmond) vlak voor de invasie in favela Rocinha droeg waarschijnlijk veel bij aan het succes van de politie-inval. Nem (37) werd gearresteerd toen hij probeerde te vluchten in een kofferbak. Sinds 2005 was hij een van de belangrijkste leiders van de drugsbende ADA (Amigos dos Amigos), met 200 man onder zich en een maandelijkse omzet van 1 miljoen euro. Nem had negen arrestatiebevelen tegen zich lopen voor drugshandel, moord en witwaspraktijken.

Maar tijdens zijn arrestatie was hij eigenlijk al met 'vervroegd pensioen'. Hij leed aan nachtmerries waarin hij gevierendeeld werd, zo luisterde de politie af. In een laatste interview vertelde hij het tijdschrift Época de installatie van de Eenheden Vredespolitie (UPP's) een goed idee te vinden en fan te zijn van ex-president Lula.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden