Een vrij toegankelijk openluchtmuseumpje

Het vijftigste Klompenpad is niet erg lang, maar zit vol afwisseling. En je loopt het gewoon op wandelschoenen.

Wie mocht denken dat 'eng' alleen nog voorkomt als een woord van drie letters in een kruiswoordraadsel, moet eens gaan wandelen in de Doesburger Buurt bij Ede. Daar ligt zo'n verhoogde akker - het resultaat van ontelbare ritjes die kruiwagens er in de loop der eeuwen aan schapenstront vermengd met plaggen heide en gras op hebben uitgestort. Zo werd de akker steeds hoger en vruchtbaarder.

Er zijn in ons land wel meer van die engen, maar hun aantal slinkt onder het geweld van de graafmachines en de voortschrijdende nieuwbouwplannen. De Doesburger Eng is gelukkig nog gespaard, zoals op steenworpafstand ook een van de oudste korenmolens van Nederland de tand des tijds heeft overleefd, de Doesburgermolen. De eikenhouten standaard in de vorm van een dikke boomstam (waar de molenkast op rust) is bekrast met het jaartal 1507; de jaarringen bewijzen de echtheid ervan.

Niet ver hiervandaan ligt landgoed Kernhem waarvan al in 1320 bewoners geregistreerd zijn en waar de huidige buitenplaats nog soldaten van Napoleon voorbij zag trekken. In de kaarsrechte lanen staan beuken die minstens 250 jaar oud zijn. Een weer tot leven gewekte kruidentuin en een pannenkoekenboerderij geven een extra attractie aan het landgoed, dat zijn naam leende aan de hier ontwikkelde en inmiddels op diverse plaatsen in Nederland gefabriceerde Kernhem kaas (mild van smaak, zacht van binnen).

Het hierboven beschreven tableau aan de noordkant van Ede vormt een levend en vrij toegankelijk openluchtmuseumpje. Dit is historisch erfgoed in een gebied ter grootte van een paar postzegels. Wie op één ochtend of middag wil wandelen over een kerkenpaadje, in een bos en een stukje stuifduin, door boerenland, over de Doesburger Eng en andere historische plekken, moet het Doesburgermolenpad eens proberen. Het is maar een bescheiden wandeling: acht kilometer. Lang genoeg om de sfeer van natuur en cultuur te proeven, kort genoeg om trek te krijgen in meer.

Het is een pad vol afwisseling. Begin deze maand werd de route geopend door maar liefst twee Commissarissen van de Koning (van Gelderland en Utrecht) en een burgemeester (van Ede). Dat mocht ook wel, want het Doesburgermolenpad is het vijftigste Klompenpad, waarvan de eerste editie tien jaar geleden werd opengesteld. De routes zijn gerealiseerd in Gelderland en Utrecht door de provinciale landschapsorganisaties en voeren in hoofdzaak over boerenland of boerenerf, soms dwars door een kudde koeien, over een klimhekje of een spannend bruggetje.

De naam 'klompenpad' garandeert niet altijd dat de ondergrond onverhard is; op sommige routes word je nogal eens over asfalt gestuurd en moet je de landweg delen met auto's en tractoren. Maar het jubileumpad bij Ede is een toonbeeld van wandelgenot. Zeker 80 procent van de route voert over gras en zand- of bospaden. Klompen, zoals de routebeschrijving aanprijst ('Klompen aan, rugzak om en gaan!'), zou ik afraden. Wie niet gewend is om op hout te lopen, krijgt gegarandeerd pijn aan z'n voeten.

Constante factor op de route is het blauwe treintje dat over het tracé Ede en Lunteren spoort. Je kunt er de klok op gelijk zetten, maar het doet verder geen kwaad. Je moet de spoorbaan regelmatig oversteken en er is zelfs een plaats waar je de spoorbomen zelf moet bedienen. Het passeren van de Kernhemseweg lijkt me gevaarlijker.

De tuinen en de doolhof van Landgoed Kernhem zou ik bewaren tot na de wandeling. Dat geldt ook voor de bloedsteen die aan het begin van de Doolhoflaan ligt. Dit is een zwerfkei, die herinnert aan het witte wief dat hier af en toe rondspookt. Zij was naar verluidt de uiteraard knappe dochter van de kasteelheer van Kernhem die al eeuwen op haar ridder wacht, volgens de verhalen een rusteloze flierefluiter. Mocht je toevallig bij volle maan in de buurt zijn, prik dan met een naald in de steen. Je zult zien dat er bloed uit sijpelt.

Wie twijfelt aan de echtheid van dit verhaal, moet er het stripboek 'Het Witte Wief' van Suske en Wiske maar op naslaan.

Van buiten gezien is het huis Kernhem wat saai, maar er zijn boeken volgeschreven over de geschiedenis; het huis is meermalen verwoest en vervolgens weer herbouwd.

De Doesburgerheide ligt niet op de route, maar dit van oorsprong gemeenschappelijke terrein heeft ook een bijzondere geschiedenis. In 1910 deed vliegenier Jan Hilgers hier een geslaagde poging om als eerste op te stijgen van Nederlands grondgebied. In zijn Blériot -XL maakte hij glorieuze rondjes boven de heide en hij maakte een veilige landing.

De laatste kilometer voert langs het spoor dat in de volksmond het Kippenlijntje heet, omdat hier vroeger veel pluimvee en eieren uit Barneveld werden vervoerd. De Doesburgerbuurt had tot de jaren dertig van de vorige eeuw nog een eigen halte. Het was geen vaste stopplaats: reizigers moesten met handopsteken aangeven dat ze meewilden. Bij mist of duisternis zwaaiden zij een lantaarn of brandende krant om de machinist te waarschuwen. Langs boerderij Engelenhof keren we terug naar Huis Kernhem.

Route, kaart en tips

Doesburgermolenpad

De routebeschrijving en de kaart van het Doesburgermolenpad is te downloaden op klompenpaden.nl of te koop (1,50 euro) via VVV of landschapsbeheergelderland.nl

Het pad is in beide richtingen duidelijk gemarkeerd met twee rode klompjes; de pijltjes zijn wat aan de kleine kant.

Start- en eindpunt is de parkeerplaats van Landgoed Kernhem, Kernhemseweg 3 in Ede. Deze locatie is te bereiken met buslijn 5 van Veenendaal-De Klomp en station Ede-Wageningen. Rustpunt onderweg is bij De Goede aarde, Doesburgermolenweg 8 in Ede (zelfbediening).

Het Klompenpad is niet geschikt voor kinderwagens en rolstoelen. Honden zijn verboden in particuliere gebieden. Stevig en waterdicht schoeisel wordt aangeraden.

Het is mogelijk op sommige punten over te stappen op een van de andere klompenpaden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden