Een vredig land

Termen als crimefighters en taskforces wekken de indruk dat het weer een beetje oorlog is

Morgen viert Nederland dat het 68 jaar geen oorlog meer heeft gekend, althans niet op eigen bodem, en dat zou ons dankbaar moeten stemmen. Maar te oordelen naar de enorme aandacht die het thema veiligheid de laatste jaren trekt, lijkt het wel alsof bij sommige burgers en politici ongeduld groeit over de weinig adrenaline-bevorderende status-quo van zoveel decennia vrede en tevredenheid. Niet dat er behoefte is aan bommen of bezetting, maar wel aan een spannend gevoel van crisis en urgentie, aan een tijdelijke noodsituatie, die het mogelijk en legitiem maakt lastige wetten en bezwaren eventjes aan de kant te vegen.

Staatssecretaris Fred Teeven, die voordat hij zelf een enorme bezuiniging in het gevangeniswezen moest verantwoorden altijd bekend stond als dé crimefighter van Nederland, heeft de onvrede met vredige verhoudingen als geen ander weten te bespelen. In zijn terminologie en in die van geestverwant Ivo Opstelten lijkt Nederland veranderd in een oorlogsgebied waar 'taskforces' en 'interventieteams' de orde maar ternauwernood weten te bewaken. Wie er een vrediger of gewoon realistischer beeld van Nederland op nahoudt, krijgt ervan langs. Toen Teeven in 2009 nog gewoon Kamerlid was en toenmalig bewindsvrouwe Nebahat Albayrak in 2009 voorstelde op termijn acht gevangenissen te sluiten omdat de criminaliteit al jaren achtereen afnam, beschuldige hij haar van leugens: "Het kabinet kan wel beweren dat de criminaliteit afneemt, maar dat klopt niet".

Het werd hem amper kwalijk genomen. Want al wijst onderzoek van het CBS nóg zo vaak uit dat Nederlanders in een behoorlijk vrij en veilig land leven, toch willen we altijd liever horen dat het verschrikkelijk slecht gesteld is met de samenleving. Misschien heeft het iets te maken met de komst van de commerciële zenders, die je het gevoel geven dat misdaad en hard optreden eerder iets heel spannends zijn dan iets heel schadelijks. Zelfs de redactie van het NOS-journaal lijkt de laatste jaren te kicken op elk bericht over een verkrachting, inbraak en moord, want nieuwsitems over taai overleg, geduld en softe compromissen trekken nu eenmaal minder kijkers. En de redactie vraagt zich kennelijk niet af of al die sensatieberichten Nederlanders niet langzaam zullen doen geloven dat hun land alleen via keihard lik-op-stukbeleid kan worden bestuurd.

Intussen maakt het rücksichtslose veiligheidsbeleid veel slachtoffers. De zelfmoord van de Russische asielzoeker Dolmatov is alleen maar het bekendste ongelukje van een better safe than sorry-beleid, waarin het gezag niet ingezet wordt om iedereen in dit land recht te doen, maar om te tonen dat we anderen (asielzoekers, illegalen, verdachten) hun recht op humane behandeling echt even moeten ontzeggen, omdat 'de werkelijkheid' daar om vraagt. Werkelijkheid: Teeven gebruikt dat woord vaker.

Apart genoeg werd het regime in Nederlandse gevangenissen na de oorlog juist milder, omdat er politici waren die zelf in de cel hadden gezeten. De bestuurders begrepen nog dat échte oorlog weinig lijkt op een actiefilm, waarin geweld alleen noodlottig uitpakt voor de bad guys met wie je toch niet hoeft mee te leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden