Een voorbeeld voor de wereld?

Van de conservatieve oud-premier Edouard Balladur kan moeilijk worden gezegd dat hij graag provoceert of een taboe doorbreekt. Maar nu heeft het 75-jarige parlementslid, van wie de meeste Fransen zich vooral het bekakte stemgeluid zullen herinneren, een pittig boek geschreven. Het gaat, hoe kan het eigenlijk ook anders, over de worsteling van het westen met de islam in het algemeen en de positie van moslims in Frankrijk in het bijzonder.

Paul-Kleis Jager

Balladur breekt uit het corset waarin de Franse politiek zichzelf al decennia geleden vastsnoerde uit angst 'Le Pen in de kaart te spelen'. Zo schrijft hij bijvoorbeeld over Mohammed: ,,Oorlog, moord en razzia's: dat waren naast het woord en zendingsdrang de middelen waarmee hij zijn religie aanvaard wist te krijgen''.

Tegenwoordig gaan moslims gebukt onder 'jaloezie en revanchegevoelens' gaat Balladur verder, en die gemoedstoestand kan uitmonden in een 'mogelijke explosieve confrontatie' met het westen dat de Arabische wereld op tal van gebieden inhaalde. Kijk naar de 'ruimte die geweld in islamitische heilige teksten inneemt'. En zie het 'krachtige verzet van de islam tegen de christelijke cultuur' en de 'onlosmakelijke band tussen geloof, denken en handelen onder moslims'.

Maar Balladurs boek valt niet alleen op door ongezouten religiekritiek. Hij stelt ook vast dat het Franse integratiemodel, gebaseerd op de scherpe scheiding tussen kerk en staat (de laïcité), zijn langste tijd heeft gehad. De poging religie uit het openbare leven te weren (denk aan het verbod op de hoofddoek in het openbaar onderwijs) wakkert de spanning alleen maar aan, vindt hij.

Wil de zaak niet uit de hand lopen, dan zal Frankrijk zelfs afstand moeten doen van het 'universele ideaal' van de Franse revolutie en vaker verschillen moeten accepteren. Niet voor niets heet Balladurs boek Het einde van de jacobijnse illusie: ,,Wij moeten ophouden de rest van de wereld te vertellen hoe het moet.''

In de 'vreedzame coëxistentie tussen twee culturen' die hij bepleit zijn hoofddoeken dus toegestaan, maar moeten vrouwenbesnijdenis en polygamie, dat met name veel voorkomt in de Malinese gemeenschap in Frankrijk, worden bestreden.

De reacties op Balladurs hartekreet beginnen los te komen, vooral aan de rechterzijde. Commentator Ivan Rioufol van Le Figaro vindt het maar zo zo. Hij prijst de moed van Balladur, die 'de waarheid over de islam' durft te vertellen. Maar Frankrijk moet juist wel trouw aan zichzelf blijven: volgens Rioufol kwam het hoofddoekverbod pas na grote aarzeling tot stand en lijdt de republiek in werkelijkheid aan een veel te grote verlegenheid om de laïcité te handhaven en de gelijkheid tussen de seksen af te dwingen.

Bovendien, zegt Rioufols Figaro-collega Alain-Gérard Slama, hebben landen die de eigen cultuur van immigranten altijd toejuichten en subisidieerden precies dezelfde problemen. Kijk maar naar het Nederland van Mohammed B.: ,,Het drama dat juist dit land beleeft, heeft de voorstanders van het multiculturalisme al hun zekerheden uit handen geslagen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden