Een voor een zachtjes de luiken dicht gedaan

Het artikel in Trouw vorige week over Dick Bruna eindigde met een van zijn gedichtjes. Eerder al had Ton den Boon het taalgebruik van de tekenaar gekarakteriseerd als eenvoudig en ritmisch. Maar wat leren kinderen dan eigenlijk van die gedichtjes, als ze zo eenvoudig zijn? Nou, dat is nog behoorlijk wat.


Het geciteerde gedichtje sluit af met '(toen) heeft meneer pluis een voor een zachtjes de luiken dicht gedaan.' Inderdaad: eenvoudig. Maar het bijzondere van de taal zit vaak in de eenvoud. Natuurlijk, kinderen zullen leren wat het ongebruikelijke woord 'luiken' betekent, maar ze leren hier denk ik vooral dat bij 'luiken' en 'dicht' ook het woord 'doen' hoort.


Je kunt het een computer moeilijk uitleggen, maar een hek kan groen zijn, en als het dat nog niet is kan het dat worden. In taalkundige termen: het beginaspect van 'groen zijn' is 'groen worden.' Daarentegen kunnen luiken dicht zijn, maar als ze dat nog niet zijn kunnen ze niet dicht worden, maar dicht gaan. Het beginaspect van 'dicht zijn' is hier niet 'dicht worden' maar 'dicht gaan.' Evenzo kunnen we een hek groen maken (en niet doen), maar luiken doen we dicht. Eventueel kun je luiken ook wel dicht maken, maar het meest gebruikelijk is doen.


U hebt waarschijnlijk tot nu toe nooit beseft dat u dit wist. U hebt het onbewust geleerd, niet doordat mensen u daarop gewezen hebben, maar doordat u de patronen in de taal hebt opgemerkt en opgeslagen in uw taalgevoel.


Met name eenvoudige taal draagt ertoe bij dat kinderen bijzondere eigenschappen van de taal leren. Bruna mag dan dood zijn gegaan, hij is onvergetelijk geworden. p.a.coppen@let.ru.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden