Een volvette Indische roman

'Solitude' is echt een sfeervolle pageturner

'Roman' staat er op Jeroen Thijssens 'Solitude', maar hij had er evengoed op kunnen zetten 'Indische roman'. Dat lijkt namelijk het speciale genre dat Thijssen hier beoefent. Met smaak beschrijft hij het exotische decor van 'toen we Indië nog hadden'; zo speelt cultuurverschil en verwijdering tussen inlanders en blanda's een prominente rol, net als in Hella Haasse's 'Oeroeg'; er is sprake van familiegeheimen, zoals in de Indische romans van Couperus en ten slotte is het een raamvertelling à la Du Perrons 'Het land van herkomst', een terugblik vanuit het heden. 'Solitude' is daarmee een ouderwetse, volvette Indische roman, voor een schrijver van deze tijd haast een stijloefening.

De twee wezen Frank en Robert Bramme zijn opgevoed door hun grootvader Simon. Als hij begint te dementeren en zij oude familiepapieren en dagboeken in handen krijgen besluit Frank daar een roman van te fabriceren die zich afspeelt in Indië.

De twee broers Hendrik en Theo Bramme vertrekken eind negentiende eeuw als soldaat naar de Oost. Ze vechten mee op Lombok in 1896, maken gruwelijke zaken mee, brandschatten en beroven de plaatselijke bevolking. Met de verworven buit vestigt Hendrik zich als planter op de afgelegen plantage Solitude, Theo wordt journalist in Batavia. Dat geeft Thijssen de gelegenheid om het leven op zowel het platteland als in de stad in geuren en kleuren te vertellen. Simons vader Hendrik is de typische koloniaal: naast de inheemse meisjes die hem ter wille zijn, houdt hij er een mooie, rijke blanke vrouw op na, voor de legale nazaten. Theo, kritischer en socialer, bezwangert zijn onappetijtelijke secretaresse en trouwt met haar. Simon maakt de onafhankelijkheidsstrijd mee.

Deze wederwaardigheden worden vaagweg weerspiegeld in hun nakomelingen Frank en Robert, die eind jaren zeventig deelnemen aan het Haarlemse krakersmilieu, de een meer vrijgevochten dan de ander maar allebei met een ontworteld leven, net als hun voorzaten.

Thijssen schroomt niet alle registers open te trekken; zo krijgen we de geheimzinnige jungle met z'n bosgeesten geserveerd, maar ook het schrijnend standsverschil tussen koloniaal en gekoloniseerde. Er is sprake van overspel en obscure familiebanden, er wordt een tijgerjacht gehouden, we worden bordelen binnengeleid en allengs komt ook de nieuwe wereld van Hatta en Soekarno in beeld. Thijssen weet al die verschillende verhaallijnen gloedvol en trefzeker neer te zetten. 'Solitude' is echt een sfeervolle pageturner. "De fijnste dag van de week was de zondag, wanneer vader niet pas laat terugkwam van de velden en Simon niet in zijn eentje naar de mandikamer hoefde. Vooral het tweede bad joeg hem de stuipen op het lijf. Wanneer in de schemering als bij toverslag de jungle stil was en de opkomende maan de bomen tot beschaduwde reuzen maakte, wanneer hij langs het pad de reuzenslangen zag liggen en in de waringins bleke spookgezichten schemerden. Langs de witte muren van het huis schuifelden witte schimmen."

Jeroen Thijssen heeft de goede toon voor zijn Indische roman gevonden, ook zijn personages behouden iets mooi mysterieus, alsof je toch net niet helemaal greep op ze krijgt. De enige wanklank proefde ik in een paar scheldpartijen, als ze daar in Indië 'eikel' naar elkaar roepen of 'kut kut kut', anachronismen die we dan maar aan verteller Frank zullen toeschrijven.

'Solitude' loopt over van de suggestieve, knap verzwegen familiemysteries. In de allerlaatste alinea's wordt zelfs het allergrootste geheim onthuld dat eigenlijk de hele voorgaande geschiedenis op z'n kop zet. Dat alles maakt Jeroen Thijssen tot een rasverteller. Benieuwd welk genre hij volgende keer bij de kop neemt.

Jeroen Thijssen: Solitude. Nieuw Amsterdam; 462 blz. euro 22,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden