Een volkslied

Mirjam Ben Porat heeft weer eens uitgepakt. In vroeger tijden was deze Israëlische dame Controleur -in haar geval beslist geschreven met een hoofdletter- van de Israëlische staat. Ieder jaar bracht ze een rapport uit met ijzingwekkend scherpe kritiek op het functioneren van Israëls regering en ambtenarij.

Israël staat laag op de ranglijst van schone landen: landen met weinig corruptie. Ex-ministers als Arye Deri en ex-presidenten als Ezer Weizman hebben met fraude (Deri) en het aannemen van grote giften (Weizman) voor deze lage rangorde gezorgd. Maar wat er ook mis is aan Israël, Ben Porat en haar voorgangers hebben een klimaat geschapen waarin kritiek gegeven en gehoord wordt.

Dit keer heeft Ben Porat haar kritiek op persoonlijke titel gegeven door een voorstel te doen waar heel Joods Israël van door het lint is gegaan. Het 'Hatikwa', 'De Hoop', het Israëlische volkslied moet minder exclusief Joods worden, vindt ze. Aan de twee coupletten die het nu heeft, moet een derde worden toegevoegd, waarin de Arabische Israëliërs zich kunnen herkennen. Zes miljoen inwoners heeft Israël, een miljoen is van Arabische komaf en heeft de Israëlische nationaliteit.

(Dat zijn dus Arabieren die binnen de grens van vóór 1967 leven omdat ze er geboren zijn of door andere redenen Israëli zijn geworden: dit zijn niet de Arabieren op de Westelijke Jordaanoever of in de Gazastrook).

Ben Porat heeft gelijk. Het huidige volkslied is honderd procent zionistisch. De tekst spreekt over de hoop die al tweeduizend jaar bestaat om een vrij volk te zijn in 'ons land, het land van Zion en Jeruzalem'. Inderdaad, wat moet een Israëlische Arabier (politiek correcter: een Palestijn met de Israëlische nationaliteit) daarmee?

Het zingen van volksliederen behoort hoe dan ook niet tot mijn favoriete bezigheden. Soms raak ik er ongewild door ontroerd. Ongewild, omdat ieder nationalisme me principieel tegenstaat, maar ook ik toch soms trots ben op Nederland of Israël. Soms word ik bevangen door schaamte. Schaamte, omdat ik me zoals Ben Porat bewust ben van de uitsluitingsmechanismen die het nationalisme hanteert. Soms krijg ik zinnetjes niet uit mijn strot uit ergernis. Ben ik van Duitschen bloed? Hoezo?

Een volkslied. Het is als met sommige partners. Je kunt niet met ze leven, maar ook niet zonder. Een volkslied heeft zijn effect, al kun je niet precies zeggen wat. Net als prinsjesdag, net als Koninginnedag. Met de Gouden Koets en een nieuwe hoed van de koningin wordt de rijksbegroting niet minder koud of economistisch. Maar zonder ook niet. Calvijn-kenner Jan Willem Sap pleitte zaterdag in Trouw voor vervanging van Koninginnedag door Onafhankelijkheidsdag. Op 26 juli 1581, want op die datum maakte de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zich feitelijk los van de Spaanse kroon.

Saps pleidooi is van dezelfde orde als Ben Porats. Want ook zijn voorstel dwingt tot nadenken over de grondslagen van het nationale bestaan. Wat is Nederland eigenlijk voor land? Wat hadden de Zeven Verenigde Nederlanden zich voorgenomen toen ze tegen de Spaanse koning zeiden dat hij kon opkrassen? Waarom hebben we een koningshuis als we als republiek zijn begonnen? Sap pleit voor Onafhankelijkheidsdag omdat op zo'n dag de bevolking iets kan leren door de vragen die zo'n dag oproept. Maar zou dat ook gebeuren?

Onafhankelijkheidsdagen in andere landen, met hun stuitend nationalistisch vertoon, geven geen hoop. Maar misschien kan van prinsjesdag een soort Onafhankelijkheidsdag annex Koninginnedag worden gemaakt. Verplaats hem na het aantreden van Willem-Alexander naar 26 juli. Dat valt in ieders vakantie, zodat niemand hoeft te veinzen in de rijksbegroting fundamentele oplossingen te verwachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden