Een voetbaltoernooitje voor werklui verdoezelt moderne slavernij in Qatar

Scène uit de documentaire 'The Workers Cup'. Afrikaanse arbeiders in hun karige slaapvertrekken.Beeld rv

Ruim anderhalf miljoen arbeiders trokken vol hoop op een betere toekomst naar Qatar om voetbalstadions te bouwen. Ze kwamen bedrogen uit, blijkt uit de documentaire 'The Workers Cup'.

"We zijn er ingeluisd! Een mooi artikel voor de krant en ze kunnen aan de witte mensen laten zien dat het hier prima gaat." Teammanager Sebastien drukt zijn gehoor nog even met de neus op de feiten. In het zaaltje luistert een groep bouwvakkers van over de hele wereld naar zijn woorden. Nepalezen, Kenianen, Bengalen en Ghanezen, die vrijwel dagelijks onder erbarmelijke omstandigheden werken aan de bouw van stadions voor het wereldkampioenschap voetbal van 2022 in Qatar.

Maar nu mochten ze deelnemen aan The Workers Cup, een voetbaltoernooi voor arbeiders die aan de infrastructuur voor het WK werken. Een naar het toernooi genoemde documentaire, die zaterdag in Amsterdam in première ging, laat zien hoe het voetbal hen in staat stelt even aan de monotone alledaagse realiteit in grijze bouwputten te ontsnappen. Na afloop bleek het toernooi, ondanks mooie verhalen van de organisatie over 'sociale verantwoordelijkheid', vooral een marketingstunt van de deelnemende bouwbedrijven te zijn om meer opdrachten binnen te halen.

Voorgelogen

Alle arbeiders die namens hun bedrijf, de Gulf Contracting Corporation, deelnamen aan The Workers Cup zijn naar Qatar gekomen met dromen. Aanvoerder Kenneth dacht voor een voetbalcarrière naar het buitenland te vertrekken, maar zijn 'agent' bedonderde hem. Zo hebben alle arbeiders hun verhaal. Veelal gingen ze door de slechte economische situatie in hun vaderland naar de Golfstaten voor werk. In de hoop na een tijdje terug te keren en een betere toekomst op te kunnen bouwen. Eenmaal in Qatar bleken de wolkenkrabbers en groene velden met palmbomen die ze van foto's kenden onbereikbaar.

De 1,6 miljoen arbeidsimmigranten in Qatar vormen 60 procent van de populatie van het oliestaatje. Ze leven in een parallelle samenleving in stoffige kampen vol dicht op elkaar gepakte slaapvertrekken, zonder privacy. Individuele bewegingsruimte buiten het bedrijf om is er vrijwel niet. Bij aankomst wordt hun paspoort door het bedrijf ingenomen. De werkweken kennen vaak alleen op papier een vrije dag.

Hoewel er vanwege het WK in 2022 al flink wat aandacht is geweest voor de arbeidsomstandigheden in Qatar en andere Golfstaten, blijven de kampen van de arbeiders afgeschermd voor de media. Regisseur Adam Sobel slaagt er, door op het toernooi te focussen, in die censuur te omzeilen. Hij trekt in de voorbereiding met de arbeiders op en weet zo hun menselijkheid te tonen. We zien hoe voor sommigen de lange afwezigheid tot problemen leidt met het thuisfront en hoe anderen hun eigen eten missen of verlangen naar de nabijheid van een vrouw.

Moderne slavernij

In het teamproces voorafgaand aan het toernooi komen de mannen op een ontroerende manier nader tot elkaar. Ze juichen, lachen en ruziën samen. In de kantine voeren ze een filosofische discussie over wat vrijheid voor hen betekent. Die vraag kreeg de goedlachse Paul van een journalist na een wedstrijd. Via de Jamaicaanse zanger Bob Marley ('Emancipate yourself from mental slavery') komt hij tot de conclusie dat ze in een systeem van moderne slavernij leven. Daar lijkt iedereen aan tafel het mee eens te zijn.

Ontsnappen aan die moderne slavernij is niet eenvoudig. Zelfs als de arbeiders weten te vertrekken, blijkt de vicieuze cirkel van werk in Golfstaten als Qatar en een 'vakantie' in eigen land niet eenvoudig te doorbreken. Het salaris is zo laag dat ze in hun vaderland weer snel in financiële moeilijkheden komen.

Teammanager Sebastien, die al acht jaar in de regio werkt, heeft al veel levens verscheurd zien worden. Hij deelt dan ook het harde oordeel van de arbeiders. Dat oordeel blijft ook bij de kijker hangen: de sociaal-economische onderlaag van de wereldbevolking wordt onderworpen aan moderne slavernij, om de lucratieve amusementsindustrie van de Fifa mogelijk te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden