Een verschil in tranen

Onlangs overleed onze buurman van 84. Voor onze kinderen was hij als een lieve grootvader, zwaaiend vanuit zijn stoel achter het raam, telkens als je passeerde. Ze liepen vaak bij hem en zijn vrouw binnen, door de voordeur, maar meestal door de achterdeur, ze waren er altijd welkom. Als we al eens over verhuisplannen fantaseerden, dan stuitte dat meteen op een bezwaar van de kinderen. „Dan moeten de buren mee”.

Maar nu is de buurman verhuisd. Stervende had hij in een moment van helderheid nog tegen onze jongste dochter gesproken. „Dag liefie”, had hij gezegd. Het waren zijn laatste woorden.

Voor hij in zijn kist het huis uit werd gedragen hadden we onze voortuinen nog gefatsoeneerd en de ligusterhaag gesnoeid, want hij moest mooi naar buiten. Er volgde een mis in de kerk en daarna een bijeenkomst in de aula van het crematorium. Toen in de aula een tweede ’Ave Maria’ werd gespeeld, zei de oudste dochter: „Mijn tranen zijn op”. Ik begreep haar wel, er zal wel zoiets zijn als een kinderreservoir aan tranen, terwijl ik ze zelf in golven moest terugdringen, vooral ook toen de intens verdrietige buurvrouw helemaal aan het eind ineens naar voren trad, het woord nam en met onvaste stem zei: „Ik weet niet of ik dit kan”.

Maar ze kon het, broos en sterk tegelijk, ze bedankte iedereen, en stelde het onontkoombare vast: „Ik moet alleen verder nu”. De buren waren kinderloos gebleven.

Ik moest aan dit alles denken toen ik, een dag later, voor de televisie zat en mijn tranen terugdrong bij de herdenkingsdienst voor Michael Jackson. Waren dit dezelfde tranen?

Ik volgde de dienst op CNN, dat heel zijn netwerk had gemobiliseerd, met helikopters, een magic screen voor een analyse van Twitterberichten en correspondenten around the globe. Maar het verdriet hier leek geregisseerd volgens richtlijnen die de golflengte van de tranen bepaalden – kort, kort, en helemaal aan het eind, lang, heel lang.

Toen hadden kindertranen gevloeid, de tranen van Paris, Michael Jacksons jonge dochter, die trillend had uitgebracht hoeveel ze van haar vader hield. Toen was de tranenmeter mondiaal ver uitgeslagen, en na afloop waren ernstige commentatoren het erover eens dat dit moment het meest ontroerende was geweest – alsof er een rangorde in bestond.

Ik geloof dat niemand wist dat Paris zou spreken, zelfs de familie niet, anders zou je zeggen dat de dienst heel secuur naar dit ogenblik toe werkte, met die ingehouden tranenmomenten van vriendin Brooke Shields en broer Marlon Jackson en al dat kundig zeilen langs de randen van het sentiment. Zo’n dienst is een opwekkingsmiddel, hij wekt – van buiten af – de tranen op, naar een fysiologisch principe van nabootsing in de hersenen: zien huilen doet huilen.

De tranen om Michael zijn niet de tranen om de buurman. Bij de laatste geldt geen nabootsing. Daar staat een lege stoel achter het raam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden