ColumnJan Beuving

Een variatie op dezelfde zin, als saluut aan W.F. Hermans (op z’n Rudy Kousbroeks)

Deel 1

Ik deed deze week een experiment. Een dag lang pakte ik op alle momenten dat ik doelloos zat of stond te swipen een boek. Het onthutsende resultaat was dat ik aan het eind van die dag het halve boek uit had. Het boek had ik ’s ochtends lukraak uit de kast geplukt: ‘Nooit meer slapen’ van W.F. Hermans. In 5-vwo stond het op mijn leeslijst, en ik had precies twee dingen onthouden. 1. De openingszin: De portier is een invalide. 2. De naam van de hoofdpersoon is een soort enigma; je krijgt maar één kans om hem te vinden.

Toen ik het deze week (voor de helft) herlas, werd ik een beetje verdrietig. Ik kwam erachter dat mijn tweede herinnering helemaal niet klopt. De naam Alfred Issendorf heb je zo uit het verhaal gehaald. En dat was niet het enige wat me destijds ontgaan was. Ik had medelijden met de zestienjarige Jan, die op geen enkele manier volwassen genoeg was om het boek te begrijpen.

Misschien is een leraar wel die zaaier die uitgaat om te zaaien, en het doet voor die paar korrels die in goede aarde vallen. Ik heb daar grote bewondering voor. Maar als ik terugkijk op mijn middelbareschooltijd vraag ik me af: was ik nou zo’n akker vol onkruid of hadden ze soms ook wel wat beter kunnen mikken?

Hadden ze me niet Rudy Kousbroek kunnen laten lezen? Wiskundige. Taalliefhebber. Begenadigd essayist. Hij heeft bovendien jarenlang brieven geschreven met W.F. Hermans. In ‘Machines en Emoties’ is die correspondentie (ook die van Kousbroeks toenmalige partner Ethel Portnoy) gebundeld.

Ik wist niets van Kousbroek, tot ik een paar jaar geleden mocht optreden toen Ionica Smeets de Rudy Kousbroeklezing gaf. Er ging een wereld voor me open. Niet dat ik die wereld helemaal begrepen had als puber, maar zijn liefde voor de taal als puzzel had ik zeker gewaardeerd. Vandaag precies tien jaar geleden overleed Kousbroek. Ik moest zijn werk maar eens uitgebreid gaan lezen. Na mijn experiment deze week kan ik niet meer zeggen dat ik er geen tijd voor heb.

Deel 2

Variaties op dezelfde zin. Een saluut aan W.F. Hermans op z’n Rudy Kousbroeks (die op zijn beurt weer Georges Perec eerde, en ik heb dit idee dan weer afgekeken van Ionica Smeets).

Oertekst: De portier is een invalide.

Meervoud: De portiers zijn allemaal invaliden.

Ontkenning: De portier is geen invalide.

Synoniem: Het conciërgetje etaleert enige beperkingen.

Rutte en Churchill: De portier is voorbij de start, maar nog niet aan het eind van het begin van zijn handicap.

Wiskundig: portier = invalide

Jaap de Berg: Openingszin van ‘Nooit meer slapen’ (2, 7, 2, 3, 8)

Telegram: PORTIER INVALIDE

Dactylische hexameter: Stil op een stoel aan een houten bureau de portier, en hij is invalide.

Anagram: eileidersproteïnendiva

Andere afslag: Deportivo la Coruña.

Walkietalkie: Conditie portier houdt niet, over.

Lipogram in A: De portier beweegt slecht.

Lipogram in E: Poortwacht torst handicap.

Lipogram in O: De deurwachter is een invalide.

Lipogram in U: De portier is een invalide.

Lipogram in I: De deurwachter heeft een gebrek.

Matthijs van Nieuwkerk: Tot zover de portier, tot morgen.

Verongelijkt: Waarom moet het nou weer een invalide portier zijn?

Drs. P: Trojka hier, trojka daar / de portier heeft jicht en staar

Van Dale + 1: DE portière IS 1 eenakter invalidendorp

P Drs.: Trojka daar, trojka hier / wat een kwaal heeft die portier

Actueel: Zijn er wel genoeg ic-bedden voor die portier?

Variantdepant: Dedepuh portierdepier isdepis eendepun invalidedepide.

Telefoonalfabet (kort): Dirk Pieter Isaac Eduard Isaac.

Telefoonalfabet (uitgebreid): Dirk Eduard Pieter Otto Rudolf Theodoor Isaac Eduard Rudolf Isaac Simon Eduard Eduard Nico Isaac Nico Victor Anton Leo Isaac Dirk Eduard

Freek Vonk: Holy moly wat is die portier invalide! Laterrr!

Populist: Alle portieren het land uit!

QWERTY-transformatie (rechts): fr [ptyort od rrm ombs;ofr/

QWERTY-transformatie (links): sw oieruwe ua wwb ubcKUSW,

Lucas 2: En het geschiedde in die dagen dat er een portier invalide was.

Opmaakredactie Trouw: Allemaal heel verdrietig voor die portier, maar kan die Beuving nooit eens een normale tekst aanleveren?

Lees ook:

Eerdere columns van Jan Beuving

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden