Een Van Gogh met een nare bijsmaak

VAN GOGH | Voor de animatie 'Loving Vincent' moesten tachtig kunstenaars leren schilderen als Van Gogh. Ondertussen zijn in China Van Gogh-imitaties big business, laat een Idfa-documentaire zien.

De nieuwe opdracht komt uit Amsterdam: 800 kopieën maken van schilderijen van Vincent van Gogh. Vooral in trek zijn dit keer de 'Sterrennacht' (200 kopieën), 'Caféterras bij nacht' (200) en - zoals altijd - 'De zonnebloemen' (100). In de schilderwerkplaats van Zhao Xiaoyong in Dafen, een dorp in het zuidwesten van China, wordt een zucht geslaakt. Achthonderd kopieën in veertig dagen betekent van 's morgens vroeg tot 's avonds laat schilderen, en eten en slapen tussen de verf.

Niet alleen Xiaoyong, de baas, schildert, ook zijn vrouw, broer en schoonbroer. Werknemers komen verder uit heel China. Veel jonge mensen die Xiaoyong in dienst heeft, zijn aan kunstacademies in China speciaal opgeleid om replica's te maken van Van Gogh, al zijn ze ook thuis in Rembrandt, Rafaël, Da Vinci, Dali en Warhol. Wat in de jaren tachtig in Dafen begon als een kleine onderneming van zo'n twintig schilders, is inmiddels uitgegroeid tot een schilderskolonie waar in talloze werkplaatsen zo'n 10.000 schilders aan het werk zijn voor westerse opdrachtgevers.

In de Chinese documentaire 'China's Van Goghs' - deze week te zien op het documentairefestival Idfa en vanaf half december in de bioscoop - droomt Xiaoyong ervan om het Van Gogh Museum in Amsterdam te bezoeken, en een kijkje te nemen in de galerie van zijn Amsterdamse opdrachtgever. De Chinese regisseur Yu Haibo die met zijn foto's van de schilderateliers in Dafen eerder werd bekroond door World Press Photo, filmt de erbarmelijke omstandigheden in de ateliers, en is er bij als Xiaoyong op het vliegtuig stapt.

Eenmaal op het Museumplein kan hij zijn ogen niet geloven. Een groot zelfportret van Van Gogh, door hem zelf geschilderd, hangt prominent in de winkel van zijn opdrachtgever. Geen high class-galerie, zoals hij altijd dacht, maar een ordinaire souvenirshop waar zijn Van Gogh, verkocht voor zo'n 50 euro, voor 500 euro wordt aangeboden. Het zijn treffende beelden die het schrijnende verhaal vertellen van uitbuiting van Chinese arbeiders. In volle glorie te zien op het Museumplein in Amsterdam, op een steenworp afstand van het Van Gogh Museum, waar Xiaoyong tot tranen geroerd is als hij oog in oog staat met het echte werk.

De film reist daarna wat al te snel door naar Arles, waar Van Gogh een tijdje leefde en werkte, en naar Auvers-sur-Oise waar hij begraven ligt, maar het is wel zeer ontroerend om Xiaoyong op die plekken te zien. Hij aanbidt Van Gogh, droomt zelfs over hem. Na duizenden replica's te hebben gemaakt van zijn werk, heeft hij het gevoel totaal doorgedrongen te zijn in zijn wereld. De confrontatie met de echte schilderijen en de echte plekken, openen ook op een andere manier zijn ogen. Misschien moet het wel anders, denkt hij. Misschien kan hij ook originelen gaan schilderen in plaats van kopieën.

HHHHH

China's Van Goghs. Regie: Yu Haibo

Beeld uit de documentaire 'China's Van Goghs' waarin de erbarmelijke omstandigheden in de Chinese ateliers te zien zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden