Taal

Een uitdrukking uit het jaar kruik

Beeld anp

Vorige week was in Trouw sprake van 'een tunnel uit het jaar kruik'. Een opknappertje, begrepen we, eentje uit het jaar nul.

Een lezer mailde dat in zijn omgeving niemand van het jaar kruik had gehoord. Is die uitdrukking stokoud, of juist nieuw?

Nee, uit de krantendatabank LexisNexis blijkt dat de populariteit van 'het jaar kruik' de laatste jaren weliswaar is toegenomen, maar vindplaatsen uit de jaren zestig en zeventig tonen aan dat deze uitdrukking al minstens een halve eeuw in gebruik is. Voordien was de uitdrukking niet courant, althans: het Woordenboek der Nederlandsche taal, dat het oudere Nederlands beschrijft, noemt haar niet. De Dikke Van Dale vermeldt 'het jaar kruik' echter wel, sinds 1984, met als definitie: 'zo oud dat het stamt uit de tijd van de opgegraven kruiken'. Heel oud dus, zo niet prehistorisch.

Ook de variant 'de jaren kruik' komt voor. Zo is op internet sprake van horrorfilms uit de jaren kruik, normen en waarden uit de jaren kruik en zelfs jarenkruikdenkwijzen (maar dan abusievelijk gespeld als 'jaren kruik denkwijzes').

De herkomst is onzeker, maar dat de uitdrukking verwijst naar de tijd waaruit opgegraven oudheden dateren is niet onaannemelijk. Soms wordt trouwens gezegd dat iets 'uit de kruikentijd' komt ('een auto uit de kruikentijd'). Die uitdrukking herinnert op haar beurt aan 'uit de pruikentijd', waarmee ook wordt bedoeld: 'uit het verre verleden'. Dat verklaart meteen waarom 'het jaar kruik' soms wordt verhaspeld: zo kunt u op internet nu een Datsun Sunny, gezellige stoelen en ook een foto 'uit het jaar pruik' vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden