Een tweede leven voor toiletpotten

Amsterdam rekent af met de verguisde Bijlmermeer. De meeste flats gaan tegen de vlakte, de bewoners krijgen er een huisje met een tuintje voor terug. Wat blijft er straks nog over van het vertrouwde Bijlmergevoel? Vandaag: de kringloopwinkel.

Om halftien 's ochtends denken Pjotr en Abdoellah dat ze een kalm dagje tegemoet gaan. Het weekend lonkt en ze weten dan nog niet welke reusachtige partij afgedankte kantoormeubelen hen 's middags zal wachten in de Stopera, bestemd voor verscheping naar Suriname. Genoeg om het onlangs in Paramaribo in brand gestoken kantongerecht driemaal te meubileren.

Pjotr en Abdoellah werken voor de kringloopwinkel van de welzijnsstichting Alcides en rijden adressen in de Bijlmer af om spullen in te laden die mensen gratis aanbieden. De rit gaat eerst naar buurten die overal in Nederland zouden kunnen liggen, en die je niet associeert met de Bijlmer. Laagbouw, mooie woningen in straten vol groen.

Bij het eerste adres doet een grijsaard van een jaar of 90 open. Zijn diepdoorgroefd gelaat oogt stomverbaasd. ,,Hier zijn jullie op het verkeerde adres'', bezweert hij in zangerig Amsterdams de in Libanon en het Gooi opgegroeide werknemers van Alcides. Waarna hij triomfantelijk zegt dat hij zijn spullen twee straten verderop heeft neergezet. Pjotr en Abdoellah stellen geen vragen en rijden naar de plek, waar een kastje staat.

Twee uur later keren ze met een vrachtje stoelen, huishoudelijke frutsels, een ijskastje en andere getuigen van een vervlogen eeuw terug naar de winkel, gevestigd in De Grunder, één van de hoogbouwflats, die zo bepalend zijn voor het beeld van de Bijlmer waar nu de een na de ander worden gesloopt. De afbraak van de imposante flatgebouwen met hun onveilige 'binnenstraten', galerijen en parkeergarages bezorgt Alcides een hoop werk. Werkers van de stichting slopen alles weg wat elders in de wereld van waarde kan zijn. Zoals toiletpotten, die hun zegenrijke werk zullen voortzetten in Afrika en Suriname.

Ook de bewoners van De Grunder hebben al brieven ontvangen over de sloop. Zolang het gebouw er nog staat kun je in de kringloopwinkel, om maar eens iets te noemen, terecht voor elektrische schrijfmachines, die in 1980 modern waren maar nu behoren tot de technologische prehistorie.

Joke leidt een filiaal van de kringloopwinkel in het flatgebouw De Klieverink. Ze geniet van het loven en bieden, waarin vooral Dominicanen uitblinken. Met een van hen voert ze al tijden een loopgravenoorlog om een biljard. ,,Hij wil het hebben voor 150 gulden, ik vraag 250. We houden allebei voet bij stuk. Laatst zei ik: 'Oké, 150, maar dan sjouw je hem zelf op je rug mee'. Hij eiste dat we het zouden bezorgen en dus ging de deal opnieuw niet door.''

In die koppige Dominicaan heeft ze plezier maar een klant die op twee whiskyglazen een tegenbod deed van dertig cent heeft ze uit de zaak verwijderd. ,,Het moet wel leuk blijven'', vindt ze.

Joke kwam zes jaar geleden naar de Bijlmer en het bevalt haar daar goed. De wijk was niet haar keus maar toen de ontwrichting duurzaam bleek was de Bijlmer de enige plek waar ze onmiddellijk met haar kinderen terecht kon, in een woning van 110 vierkante meter. Ze is niet onder de indruk van de onveiligheid want die was in de Mercatorbuurt, waar ze vandaankomt, erger. ,,Daar vlogen je de kogels om de oren, het was een en al intimidatie''.

,,Ze willen van de Bijlmer een nieuw Almere maken'', zegt ze, terwijl ze haar tong uitsteekt. Ze heeft goede hoop dat De Klieverink aan de sloop zal ontkomen. ,,Het is een geluidswal tegen de metro'', legt ze uit. ,,En het is er gezellig. Als mijn buurvrouw een pasteitje maakt, dan krijg ik ook wat. Automatisch. Als ik mijn haar wil laten vlechten, dan regelt ze een vriendin die dat kan. Wat ik ook prachtig vind is dat mensen aan daklozen de sleutels uitlenen van hun opbergruimtes. Zie je dat in Amsterdam-Zuid gebeuren? Tachtig procent van de mensen hier behoort tot de sociale minima. Ook bij hun kan er zomaar een deurwaarder op de stoep staan en daarom helpen ze die daklozen. We hebben hier een soort zigeunermentaliteit.''

De vorige aflevering verscheen op 27 juli.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden