Een tweede atletiekleven als haas

interview Bram Som had nog te veel plezier in het lopen van wedstrijden, nu is hij tempomaker voor anderen

HENGELO - Bram Som (33) staat bij zijn management op eigen verzoek als haas in de aanbieding. De atleet, die in 2006 Europees kampioen werd op de 800 meter, levert zijn koppositie tegenwoordig op circa tweederde van de race vrijwillig in.

Hij realiseert zich dat er thuis iets uit te leggen valt zodra zijn kinderen oud genoeg zijn. "Waarom stapt papa uit, is hij nu al moe?" Ook ingewijden hebben vragen. Waarom stopt Som niet na een carrière waarin een aantal hoogtepunten tegenwicht biedt aan een stroom tegenslagen? Vooral atleten die nooit de top hebben bereikt, verhuren zich als tempomaker.

"Omdat wedstrijden lopen zo leuk is. Nadat ik de Spelen niet had gehaald, was ik mentaal op, maar ik merkte wel dat ik lopen en trainen nog altijd heel leuk vond. Drie dagen na de mislukking liep ik al weer met plezier in het bos. Plezier is het belangrijkste aspect. Als ik helemaal stop met baanatletiek, ga ik marathons lopen."

Toch waren er factoren waar hij na dertien jaar topatletiek genoeg van had. "Blessures. En het feit dat heel je leven, ook het gezinsleven, altijd in het teken staat van jou. Seb werd middenin het wedstrijdseizoen geboren, ik heb er niets van meegekregen. Dat wilde ik voorkomen met de komst van de tweede in december. Ik speel nu met mijn kinderen, terwijl ik vroeger moesten slapen."

Het idee kwam van hemzelf, en wordt gesteund door zijn begeleidingsteam. Haas zou hij worden, de man die op de 800 en 1500 meter het tempo dicteert om zijn collega's aan snelle tijden te helpen. Zijn referenties: gerespecteerd atleet met het tempogevoel van een Zwitsers uurwerk. Inmiddels heeft hij klussen geklaard in Doha, Rome, Hengelo en Moskou. "Dat is bij elkaar een aardige weekloon. Eerlijk gezegd heb ik al meer verdiend dan vorig jaar in een heel seizoen."

Vorig jaar trainde Som zich niet alleen lichamelijk en geestelijk leeg, ook de financiële reserves droogden op door buitenlandse trainingskampen. De batterijen moesten op alle fronten worden opgeladen en er moest brood op de plank. Als atleet die zijn beste jaren achter zich heeft, werd dat laatste een probleem.

"Of haas een vak apart is? Je moet het niet te veel ophemelen, maar mijn ervaring is een meerwaarde. Je ziet het vaak misgaan, midden in het veld uitstappen of twintig meter voor het veld uitlopen. Ik weet precies hoe snel je moet openen en een steady tempo bereikt om een snelle race te krijgen. Een haas kan een race maken of breken."

"Het is echt leuk om te doen. Ik zou dit niveau met drie trainingen in de week aankunnen, maar doe er vijf. Daaromheen werk ik 30 uur als prestatiecoach voor topsporters. Het mooie is, dat wat ik nu leer niet eerder heb meegemaakt. Trainen op gevoel. Iets extra's als ik energie heb; minder als ik moe ben of een vergadering uitloopt. Niet meer denken bij een klachtje: ik moet aquajoggen of fietsen, want over een paar dagen moet het over zijn. Ik ben relaxter. Als ik nu een klachtje heb, doe ik drie dagen niets."

"Je denkt dat je na dertien jaar topsport bent uitgeleerd. Toch zou ik het weer anders doen, terwijl ik in 2012 dacht dat ik het had gevonden. Dat is het mooie, je raakt nooit uitgeleerd. Wat ervan komt, zien we wel. Misschien blijf ik tot mijn veertigste hazen als ik het leuk vind."

Toch zullen sluimerende ambities bovenkomen, bijvoorbeeld volgend jaar als de EK in Zürich lonken. Drie jaar geleden dacht Som de juiste sluipweg langs blessures te hebben gevonden, toen voedselvergiftiging zijn aspiraties op prolongatie van zijn Europese titel doofden.

Vorig jaar meende hij dat zijn zoektocht naar perfectie was voltooid. Maar de illusie van een olympische medaille in Londen eindigde in frustratie. "Ik had het ideale plaatje gevonden en de lat heel hoog gelegd. Dan weet je dat je met een klein foutje ver naar beneden dondert. Je geeft alles en je háált de Spelen niet eens. Heel frustrerend."

Som bracht destijds de wintermaanden door in Zuid-Afrika en Spanje, maar verkeek zich op de gure Nederlandse lente. Met de kou kwamen de klachten, en bleef de vorm voor de gewenste 1.43 minuten uit. "Die tijd dacht ik nodig te hebben voor een olympische medaille, maar uiteindelijk bleek die slechts goed voor een zesde plaats."

De Keniaan Rudisha liep in Londen solerend een ongedacht wereldrecord (1.40,91) en zoog in zijn kielzog iedereen naar toptijden. "Er was maar één jongen langzamer dan mijn persoonlijk record. Het was een bizarre finale, als ik er tussen had gestaan, had ik ook 1.42 gelopen. Maar meer dan de helft, ik durf het je te verzekeren, loopt nooit meer binnen een seconde van zijn persoonlijk record."

"Zo'n fantastische finale, daar droom je van. Als het dan zo totaal mislukt, ben je er wel even klaar mee."

Som finisht voor verandering
Bram Som besloot deze week tijdens de World Challenge in Moskou na gedane arbeid als haas na 700 meter de wedstrijd toch helemaal uit te lopen. Ruim drie seconden achter winnaar Andre Oliver werd de Nederlander vijfde in 1.48,21. Het nationale niveau op de 800 meter is dusdanig mager, dat Som daarmee de snelste Nederlander van dit seizoen is.

"Na 700 meter dacht ik, ach, nog maar 100 meter. De lactaat kwam uit mijn oren en ik had knallende koppijn, maar ik heb mijn werk gedaan", liet hij via Twitter weten.

Nieuw is het niet, een Nederlandse haas die vrijwillig kiest voor overwerk. In 1999 voldeed Kamiel Maase, gestart als tempomaker, tijdens de marathon van Rotterdam aan de limiet voor de Olympische Spelen van Sydney. Zo opzienbarend was het optreden van Som niet. Hij bleef bijna tweeënhalve seconde boven de limiet voor de WK van Moskou.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden