Een treurige busreis strandt in de mist van het Spaanse platteland

Regie: Nathalie Alonso Casale. Met José-Luis Alonso Hernandez, Pepa Perez, Barbara Barendrecht, Lili di Rocco. Te zien in Amsterdam, Breda.

Wat volgt is heel wat minder karakteristiek: zonder geluid rijdt de bus langs een eindeloze en eentonige reeks lage flatgebouwen, stuk voor stuk gevuld met honderden doden. Het bovengronds begraven in Spanje maakt van de begraafplaats een verlaten dorp. Het beeld wekt sombere verwachtingen omtrent het lot van de reizigers die op deze wijze het land van hun bestemming betreden. Gaan zij hun dood tegemoet?

Een vrolijke vakantiereis was het toch al niet. Sinds het vertrek uit Rotterdam hebben de passagiers nauwelijks met elkaar gesproken en staren ze apathisch voor zich uit. Er wordt wat gemompeld, van werkelijk contact is geen sprake. Het landschap, druilerig en onbetekenend, glijdt voorbij. Sober zwart-wit en een zelfstandig functionerende, mysterieuze geluidsband maken de afstandelijke sfeer compleet. Het lijkt de bedoeling van de filmmaakster om de kijker in trance te brengen.

Net als de trance werkelijk dreigt toe te slaan, komt de bus in dichte mist tot stilstand. Dat dit Spaanse niemandsland hun bestemming is, lijkt onwaarschijnlijk, maar de passagiers verzoenen zich met de situatie. Ze nemen deel aan een processie met een huilend Maria-beeld - geen Brunssum-druppel, maar een fikse regenbui - en een volksfeest met zang, dans en eten. De toon blijft even zwaarmoedig en flets als voorheen. Eén passagier blijft achter om het land te ploegen, de rest stapt weer in de bus. Opgetogen begroeten ze de aanblik van de zee: 'Is het niet prachtig?' Vanzelfsprekend krijgen wij de zee niet te zien.

'Memory of the unknown' (ook bekend onder de Spaanse titel: 'Memoria de lo desconocido') is het speelfilmdebuut van Nathalie Alonso Casale (Parijs, 1970), een Rotterdamse filmmaakster met Spaans-Franse wortels. Sinds haar opmerkelijke, meervoudig bekroonde eindexamenfilm 'Memorias sin batallas y otros muertos' geldt zij als aanstormend talent en dit is de film die haar talent zou moeten bewijzen. Naast die hoge verwachtingen speelt ook de vermeende, maar onzinnige vergelijking met Luis Buñuel haar parten. Een huilende Maria heet al snel 'magisch-realistisch' en het gemeenschappelijke Spanje zorgt voor de rest.

De inspiratie van Alonso Casale ligt eerder in Rusland en Litouwen, als er dan toch grote namen moeten vallen, zijn het eerder die van Alexander Sokoerov en Sarunas Bartas. De grauwe beelden, de zwijgzame personages, het autonome geluid en de allesverstikkende sfeer van treurigheid en eenzaamheid en zelfs de gedichten van Andrei Tarkovksi's vader ontleent Alonso Casale aan de Weltschmerz-cinema uit het oosten. Zonder de ratio van Sokoerov en de intuïtie van Bartas is 'Memory of the unknown' echter een loos gebaar, een film die zijn leegte verhult met een grauwsluier van niet waargemaakte pretenties en kunstmatige 'beeldpoëzie'.

Twee mogelijkheden biedt 'Memory of the unknown': de film is wat we zien of de film staat stijf van de symboliek rond dood en religie. In het eerste geval is het te weinig, in het tweede geval te cryptisch. Weinig is zeker aan deze film, maar wel dat de hoge inzet in geen verhouding staat tot het povere resultaat. Wellicht past de inzet niet bij iemand van 26: wie op die leeftijd debuteert met de zwaarmoedigheid van een moegestreden bejaarde bevindt zich op een dood spoor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden