Een trainer als Beenhakker verdient een beter boek

Leo Beenhakker behoort tot meest spraakmakende en succesvolste Nederlandse voetbaltrainers. Hij heeft een plaats in de eregalerij, naast Louis van Gaal, Rinus Michels, Johan Cruijff, Dick Advocaat en Guus Hiddink. In Madrid kreeg Beenhakker eind jaren tachtig de bijnaam 'Don Leo'.

Het enigszins theatrale 'Don' past hem goed, deze Rotterdammer van de gevatte uitspraken, van de met humor doorspekte opmerkingen en de antwoorden met af en toe een cynische ondertoon. De mooiste vind ik deze, gedaan na een 2-0 Europa Cup-overwinning met Feyenoord tegen VfB Stuttgart. Op een vraag van een Duitse verslaggever wat er volgens hem mankeerde aan het spel van de Duitsers antwoordde Beenhakker: 'Haben Sie eine Stunde?'

In 'Don Leo, het werd stil aan de overkant', vertelt de inmiddels 73-jarige Beenhakker zijn verhaal over bijna vijftig jaar 'onderdeel zijn van de poel van jolijt die profvoetbal heet'. We gaan met hem vanuit Rotterdam, waar hij opgroeide, naar Veendam, naar Deventer en later in niet per se die volgorde naar Trinidad & Tobago, Volendam en Zaragoza. Van Ajax, naar Madrid, terug naar Feyenoord, even Vitesse en dan vergeten we bijna Grashoppers in Zwitserland. Dan belanden we in Turkije, vliegen door naar Mexico, keertje terug bij Ajax, nog eens Mexico, weer Feyenoord en dan natuurlijk Beenhakker als bondscoach van Saudi-Arabië, Polen en uiteraard zijn daar de twee periodes als coach van Oranje.

Daarmee belanden we direct bij de geruchtmakendste periode van zijn lange carrière: het totaal mislukte WK van 1990, met in de ploeg onder anderen toenmalige wereldsterren als Marco van Basten, Ruud Gullit en Frank Rijkaard. Beenhakker stelde na de uitschakeling tegen Duitsland in de achtste finales dat 75 procent nooit verteld zou worden van wat er zich had afgespeeld op trainingskampen, tijdens wedstrijdbesprekingen en in hotelkamers. Alle mappen zouden lekker opgeborgen blijven in 'Verhuisdoos 13', vertelde Beenhakker.

Het documentaire-programma 'Andere Tijden Sport' zat vorig jaar tegenover Beenhakker en hij zou er over nadenken de doos te openen. Na twee weken bedenktijd kwam er bericht: de doos bleef dicht. In het boek schrijft hij: 'En ik moet u teleurstellen, er blijven wat zaken onvermeld, veilig opgeborgen in doos 13, die nu 'toevallig' geopend naast me staat. En die ik meeneem in mijn graf.'

Wat overblijft is een summier hoofdstuk over de Italiaanse afgang waarin hij overigens zegt niet te begrijpen waarom de voetbalbond vooraf niet koos voor Johan Cruijff als bondscoach, de favoriete kandidaat van het overgrote deel van de selectie.

Het is niet de enige teleurstelling die je moet overwinnen tijdens het lezen. Beenhakker gaat nauwelijks in op tactiek. Hij blijft op de vlakte over zijn manier van werken, diept nergens zijn filosofie echt uit. Hij benoemt sommige zaken wel, maar hij laat niets zien; een wezenlijk verschil. Het blijft bij opmerkingen zoals: 'Een uit-wedstrijdje in en tegen Panama of Costa Rica. Zo bijzonder. Zo'n rijke ervaring. Onvergetelijk.'

Het is op zich best vermakelijk om de oude-jongens-krentenbrood-zinnen te lezen en daarbij zijn stem te horen, de zucht erbij te bedenken, de hand te zien die door de steeds dunner wordende lokken op het voorhoofd gaat; maar het gemis aan zelfreflectie, innerlijke strijd en analyse verdwijnt er niet door. Zo'n grote, opmerkelijke trainer verdient een rijker boek.

Tot slot: in het fotokatern had een afbeelding van 'Verhuisdoos 13' niet misstaan. Nu bekruipt je toch het gevoel dat die doos helemaal niet bestaat.

Don Leo - het werd stil aan de overkant, Bert Nederlof

Uitgeverij Edicola Publishing

Prijs: 19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden