Een ton lenen in een dag

Er zijn vele miljoenen Nederlanders die geld lenen. En er zijn vele honderdduizenden die in de problemen komen. Eigen schuld, dikke bult?

Hoe eenvoudig is het om je in de schulden te steken? Zou het bijvoorbeeld lukken om in een dagje internetten een ton bij elkaar te lenen? En hoeveel kan je eigenlijk krijgen? Verschillende websites adverteren met het gemak van een lening, en eigenlijk zou ik vandaag wel die nieuwe Audi willen kopen.

Lenen kost geld. Een betalingsachterstand al helemaal. Toch raken steeds meer mensen in betalingsproblemen. Dat maakte het Bureau Kredietregistratie (BKR) vorige week bekend. Eind dit jaar verwacht het BKR 720.000 Nederlanders met een negatieve notering in zijn computers te hebben. Cijfers die volgens sommigen de noodzaak van een nieuw registratiesysteem onderstrepen: het Landelijk Informatiesysteem Schulden (Lis), waarvan de NVVK, branchevereniging voor schuldhulpverleners, verwacht dat het na jaren getouwtrek kan proefdraaien.

Mijn netto-inkomen zet ik op 1800 euro, dat van mijn partner op 1200. Samenwonend, met twee kinderen, een huurhuis te Amsterdam. Bij kredietbemiddelaar Kredietdesk.nl kan ik meer dan 65.000 euro krijgen. Bij Postkrediet 63.450. Genoeg voor een nieuwe A4 Quattro, maar met 25.000 kan ik ook wel leven. En wat zou er gebeuren als ik bij vier kredietverstrekkers tegelijkertijd zo'n lening aanvraag?

Alle kredietverstrekkers beloven een vrijblijvende offerte. Ik hoef dus niet bang te zijn dat ik meteen in de computers van het BKR terechtkom, verzekert een telefoniste me. Pas wanneer de lening daadwerkelijk wordt verstrekt, word je in het BKR-systeem opgeslagen, bevestigt de woordvoerder van de kredietinstantie even later. "Toetsing gebeurt altijd, maar het is dan aan de kredietverstrekker om te beoordelen of hij zal overgaan tot een lening."

Op Directa.nl 50.000 lenen, kost uiteindelijk 59.071,62. De komende 72 maanden moet ik maandelijks 820,44 aflossen. Let wel, ik heb zojuist ingevuld dat ons gezamenlijk inkomen 3000 euro is, ik woonlasten heb en voor twee kinderen moet zorgen. Op de site zie ik dat 25.717 mensen mij dit jaar al voorgingen, een uurtje later zijn er daar twintig bijgekomen.

De website adverteert dat het allemaal online geregeld kan worden, maar na het klikken op 'aanvraag versturen' krijg ik vrijwel direct de melding dat de aanvraag is afgekeurd. Ik besluit eens te bellen. Eenmanszaken mag geen krediet worden verschaft, daar heeft Directa geen licentie voor. Die hebben alleen banken, vertelt de medewerker me. Waarom staat die mogelijkheid dan op de website? "Omdat we ook andere producten verkopen, die wel voor eenmanszaken zijn bedoeld." Of hebben ze zojuist in de computers van het BKR gezien dat ik vandaag al drie andere kredietaanvragen heb gedaan?

Een BKR-registratie is nog geen negatieve notering. Het BKR meldt dat er ongeveer negen miljoen Nederlanders in hun computers staan, van wie dus 720.000 met een zogeheten achterstandsnotering - "waar de meeste mensen het BKR van zullen kennen", aldus de woordvoerder.

Er gaan meestal 2 à 3 maanden overheen voordat je zo'n negatieve notering krijgt. Een kredietverstrekker stuurt minimaal twee betalingsherinneringen, plus nog een waarschuwing en tien dag respijt voordat hij het BKR informeert. Hypotheekverstrekkers geven wanbetalers na vier opeenvolgende gemiste betalingstermijnen aan - mocht iemand telkens drie maanden de hypotheek niet betalen, dan heeft dat dus geen negatieve BKR-aantekening tot gevolg.

Ik probeer het eens bij Freo. Alleenstaand, ik huur, geen kinderen. Een jaarcontract met een netto-inkomen van 1800 euro. "Ik zou graag 10.000 euro willen hebben voor een nieuwe auto." Dat kan zeker, de telefoniste vult samen met mij de offerte in. Aangezien ik geen vast contract heb, weegt ze mijn salaris maar voor zeventig procent in haar berekening. Ik kan uiteindelijk 9400 euro krijgen - "daarmee komt u toch een heel eind, nietwaar?" En de komende vier jaar 225 euro per maand afbetalen - het totaalbedrag is 10.800 - klinkt niet verkeerd wanneer ik volgende week al in een nieuwe bolide kan rondrijden. Ze stuurt de offerte op, ik hoef hem alleen ondertekend terug te sturen. Plus een kopie van mijn paspoort. Evenals een kopie van mijn laatste rekeningafschrift, waar zowel de afgeschreven woonlasten als het binnengekomen salaris op te zien moeten zijn.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat een kredietverstrekker een lening geeft als bij het BKR te zien is dat je al een lopende lening hebt. "Maar een BKR-registratie houdt niet in dat mensen niet meer mógen lenen", zegt Nadja Jungmann, lector schulden en incasso aan de Hogeschool Utrecht. "De meeste mensen in de schuldhulpverlening hebben meerdere kredieten naast elkaar."

Even later belt Kredietdesk, waar ik zojuist 25.000 euro heb aangevraagd. Zij willen de jaarcijfers zien van het door mij opgegeven eenmansbedrijf. "Van 2011, 2010... en 2009." Ik vraag haar ongerust waar die cijfers aan moeten voldoen. "Nou, volgens mij is het oké als u geen verlies heeft geleden", antwoordt de telefoniste aarzelend. De jaarcijfers zullen met de bank worden bestudeerd. Als enige benaderde kredietverstrekker vraagt ze me ook een offerte van de gewenste auto mee te sturen.

Die hele papierwinkel is me wat veel moeite, het begint te dagen dat de gewenste ton niet in één dag op de rekening zal zijn bijgeschreven. Minder dan? Er zijn talloze websites die adverteren met "Binnen tien minuten 500 euro!" en "Geen BKR-toetsing!" Mini-leningen. Of Flitskredieten: een laag bedrag, met een korte looptijd. Sommige adverteren zelfs met 0% rente - maar wel met 49,95 euro 'administratiekosten'. Die nog hoger uitvallen zodra je dossier na de eerste gemiste betaling direct bij het incassobureau belandt. Om op deze manier een auto bijeen te sprokkelen, zie ik ook niet echt zitten.

Maar mensen lenen niet alleen om leuke dingen te doen, maar ook om andere schulden af te lossen, zegt Nadja Jungmann. "Huurachterstand, de energierekening: niet BKR-geregistreerd. Die mensen krijgen zo een persoonlijke lening. Sommige kredietverstrekkers vragen waar je het voor wilt gebruiken, maar als je opschrijft dat je een koelkast wilt en vervolgens je achterstallige huur aflost, krijg je dat geld vaak heus wel."

In het Lis zouden volgens haar in elk geval de zorgverzekering en de Belastingdienst moeten worden opgenomen: "De twee grootste schuldeisers bij mensen die al in de schuldhulpverlening zitten." Jungmann erkent dat er grenzen zijn, er is zeker zoiets als eigen verantwoordelijkheid. "En vergeet niet dat lenen an sich allerlei ruimte biedt. Voor veel mensen is geld lenen geen probleem, maar een oplossing."

Joke de Kock is voorzitter van de NVVK en zelf manager schuldhulpverlening bij de gemeente Tilburg. Lenen door mensen die dat helemaal niet zouden moeten doen, ziet ze als belangrijke oorzaak van de schuldenproblematiek. Het Lis helpt de kredietverstrekker in zijn afweging. Omwille van privacyredenen kan de consument zelf aangeven of die informatie gedeeld mag worden. "Dat kan iemand weigeren. Maar dan zal de kredietverstrekker hem vertellen maar bij een ander langs te gaan", legt De Kock uit.

"Bij het aangaan van verplichtingen gaan de meesten uit van de huidige situatie. Mensen leven heel erg met het idee dat ze nooit minder gaan verdienen. Maar gebeurt er iets, zoals scheiding, ontslag, overlijden, dan zie je dat mensen slecht zijn voorbereid", vertelt ze. "Kom maar eens langs, op spreekuur. Dan kijken ze je heel verbouwereerd aan. Het ene moment nog een baan en gezin, het andere opeens 50.000 euro schuld. Hoe het zover gekomen is, kunnen ze vaak niet eens uitleggen."

Dan vraagt De Kock of ík wel op tegenslag ben voorbereid. Ja, wat spaargeld, sputter ik, maar geef schoorvoetend toe dat daar een vele malen hogere studieschuld tegenover staat. Die niet bij het BKR bekend is. Die ik zo had kunnen verdubbelen, had ik mijn leenpogingen doorgezet.

Ook de kredietverstrekkers en bemiddelaars onderkennen het belang van het Lis, zegt Henk Jan Meijer, woordvoerder van Credit Agricole CF, waar de bemiddelaar Kredietdesk onderdeel van is. "Uiteindelijk moet iemand gewoon zijn lening betalen, daar zijn we heel eerlijk in. Maar wij willen niemand in de ellende stoppen. Het is van wederzijds belang dat mensen netjes en op tijd hun lening afbetalen. Dus waarom zouden wij tegen dat registratiesysteem zijn?"

De Kock heeft goede hoop dat het Lis als proef nog dit jaar van start kan gaan. Waarmee het voor mij nog moeilijker zal worden om ergens een ton los te peuteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden