Een tocht met 100% visarendgarantie

'Op deze boottocht gaan we zeker een visarend zien', zo beloofde boswachter Thomas van der Es. Op naar de Biesbosch dus, waar het eerste en enige visarendjong van het land net is uitgevlogen.

Zie je die gaten in die wortelpruik? IJsvogelnesten. De jongen zijn net uitgevlogen; de schijt kleeft nog aan de buitenkant. Van de 40 broedparen die we hier hebben, heeft een groot deel drie nesten grootgebracht."

De boot is nog niet vertrokken of het gegrossier begint. De Biesbosch is een gebied van grote getallen, legt boswachter Thomas van der Es van Staatsbosbeheer uit. Dankzij de verbinding met de grote rivieren is er een constante aanvoer van vis. Karper, brasem, fint, elft, harder en rivierprik; het is er allemaal in bulkhoeveelheden en dat trekt viseters. De vette klei met zijn weelderige vegetatie doet de rest.

Zelfs nu, zo aan het eind van de zomer, bloeien kattenstaart, guldenroede en harig wilgenroosje en waar bloemen zijn, zijn insecten, zaden en dus vogels. "Daardoor hebben we van alles lekker veel. Ook van soorten die elders zeldzaam zijn", glimlacht Van der Es, om vervolgens een rijtje op te sommen. Zo'n 1000 broedpaar blauwborsten, 1400 paar kleine karekieten, 1500 paar rietgorzen en 90 paar kleine bonte spechten. In de nazomer 8000 ruiende krakeenden en dik 1000 lepelaars. Ook in roofvogels doen we het goed met 40 broedpaar bruine kiekendieven, zes slechtvalken, twee paar zeearenden en ja, nu dat ene prachtige visarendjong. Het allereerste visarendjong in Nederland." De trots is onverholen, als ware het zijn eigen boreling.

De boot vaart steeds kleinere kreken in en om de haverklap is het bukken voor opdringerige takken. En dat heeft zo zijn voordelen. Gebukt rest er weinig anders dan naar beneden kijken en de afgekloven stukken wilg en spiegelgladde banen op de oever - glijbaantjes van speelse bevers - ontgaan niemand. Er passeren wat late libellen, een ijsvogel schiet voorbij, een havik vlucht weg en er staat zowaar een kwak, maar ondertussen begint er wel iets te knagen. Hoe zit het met die visarendgarantie?

Het takkendak breekt open en we varen breder water op. Voor ons grote groepen eenden; zilverreigers verhelderen de donkere waterkant en zeven lepelaars vliegen over. Her en der hoogspanningsmasten als vreemde, misplaatste staketsels in dit weidse natuurparadijs. In een ervan ontwaren we een zwarte vlek, het blijkt een groot nest. "Een van de twee visarendnesten. Nooit gebruikt. Dit paartje kwam niet tot broeden, maar bouwt wel nog steeds. Gisteren zag ik ze nog met takken vliegen." O, gisteren. Juist. Leuk, zo'n eerste visarendteken, maar gisteren is gisteren en niet nu.

We kijken rond, proberen te genieten van dit wonderschone landschap, maar voelen toch een zeker gemis. We trekken maar een pak eierkoeken open en willen juist toehappen als een van mijn kompanen - een erg leuk mens maar niet direct een vogelkennter - 'buizerd' roept. De blik gaat omhoog en een glimlach breekt door. Een zeearend. Dat is een mooi begin. "Het is trektijd en dan kun je hier behoorlijk wat zeearenden en visarenden verwachten", voorspelt onze gids, immer optimistisch.

Terecht, zo blijkt, want uit het niets verschijnen twee visarenden, als waren ze geregisseerd losgelaten in het struikgewas. Een vliegt voorbij, de ander blijft hangen. Biddend. Hij zakt een stukje en nog een stukje, vouwt opeens de vleugels in en stort naar beneden, de kop loodrecht omlaag. Water spat op, de visarend duikt onder en verschijnt een tel later weer. In de klauwen een vis. Al vliegend draait de vogel de prooi in de lengterichting en dus aerodynamisch om er vervolgens mee weg te vliegen. Zucht. Wat mooi. Wat een spektakel. En het is nog niet voorbij. "Let op, in die boom gaat hij vermoedelijk eten", voorspelt Van der Es. En ja hoor, pal voor onze neus strijkt de visarend neer om vol enthousiasme de karper van zeker 30 centimeter open te rijten.

"Het is een jong dier", vertelt Van der Es. "Maar of het die van ons is, kan ik niet zien. In deze tijd passeren tientallen jonge visarenden uit noordelijke landen. Maar ach. Dat maakt misschien ook niet zoveel uit."

Eigenlijk wel en stiekem benoem ik dit dier tot 'de onze'.

Inmiddels fluistert de boot weer, want ook het visarendnest staat nog op het program. Dat nest is een opgekalefaterd kraaiennest in een hoge dode boom midden in de Kleine Noordwaard en onbewust is de visarend daarmee een onvervalste pleitbezorger voor natuurontwikkeling. Want net als duizenden hectares elders in de Biesbosch, was ook deze Kleine Noordwaard tot voor kort (2008) een gewoon landbouwgebied vol piepers, bieten en granen.

Om de rivieren meer de ruimte te geven en klei te winnen voor dijkverzwaring is in de Biesbosch landbouwgrond grootschalig vergraven met een waterrijk natuurgebied als bijproduct. Een die door zowel visarenden als zeearenden goed genoeg gevonden wordt om er te broeden, en dat zegt wat.

Blij staren we wat in de verte. Wolken trekken voorbij, een regenbui daalt neder en wéér lijkt Van der Es de choreograaf te spelen. Want juist als hij de boot wil draaien verschijnen uit het noorden eerst drie bruine kiekendieven, dan een zeearend en twee visarenden.

Leuk. Heel leuk. Ook om thuis te vertellen. De visarendgarantie op zich gaf licht smalende reacties. Ik had er wel vertrouwen in, maar dat het er zó veel zouden zijn...

Tocht voor Trouw-lezers

Speciaal voor de lezers van Trouw organiseert Staatsbosbeheer op zaterdag 3 september een boottocht 'met 100% visarendgarantie'.

Ontvangst om 9.30 uur in Biesboschmuseum met koffie/thee en wat lekkers.

9.30-10.00 uur: korte inleiding met film.

10.00 uur: begin fluisterboottocht.

12.30 uur: terugkomst en luxe lunch met biologische streekproducten.

Minimumleeftijd: 8 jaar

Kosten: euro 35, kinderen tot 12 jaar euro 25.

Maximaal 40 deelnemers.

Opgeven: staatsbosbeheer.nl/trouwbiesbosch

Tocht voor Trouw-lezers

Tip: Warme kleren meenemen en een verrekijker.

Routebeschrijving:

Biesbosch MuseumEiland

Hilweg 2, Werkendam Meer informatie: biesboschmuseumeiland.nl

Let op: De eerste pont vanaf Kop van het Land (Dordrecht) gaat op zaterdag pas om 9.45 uur. Komt u met de pont, bel dan zaterdagochtend het museum (0183-504009). U mist de koffie en scheept om 10.00 uur meteen in.

Reis per auto via Werkendam. Met openbaar vervoer: fiets huren op CS Dordrecht (3/4 uur).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden