Een tobberige komedie scherp geanalyseerd theater Lidwien Roothaan neemt heren de maat

T/m 15/12, Lakensestraat 146, Brussel; tel. 00.32.2.2194944. De Vlaamse Schouwburg (KVS) organiseert dit seizoen samen met de NS zeven maal een 'first class cultureel theater weekend': met de EuroCity 1e klas naar Brussel, overnachting in het voorname Hotel Métropole, voorstelling op zaterdagavond in de KVS, diner-voucher, chicer-dan-chic ontbijt, rondleiding op zondagmorgen in het historische gebouw van de KVS, verder ruim tijd voor bezoek aan winkels en musea. Terugkeer naar station in Nederland is elk uur mogelijk. Kosten ¿ 325 p.p., ¿ 70 meer als u alleen gaat. Boekingen 030-977299.

Haar analyse van de tekst heeft geleid tot de vaststelling: de vrouw is hoe dan ook de klos van de mannen die haar omringen, en ik heb nog nooit een voorstelling van deze of een andere komedie van Shakespeare gezien die deze conclusie zo scherp trok. Al zou het onzin zijn, dan nog is het een aardig beeld: de frêle Roothaan in Brussel, de vaderlijke arm van intendant Franz Marijnen om haar heen geslagen, die de Rijndersen en Muizelaars van het Amsterdamse mannentoneel die haar in de kou lieten staan, toebijt: 'Maat voor maat!'

De hertog van Wenen (Nolle Versijp) vindt dat hij de laatste tien jaar een te zachtmoedig bewind heeft gevoerd. Hij zegt een grote reis te gaan maken naar Polen, en hij stelt de strenge, maar rechtschapen Angelo (Jef Demedts) als zijn plaatsvervanger aan. Vervolgens verstopt hij zich in een klooster in het Weense woud om, vermomd als pater, het verloop der gebeurtenissen gade te slaan.

Het pakt allemaal rampzalig uit. De edelman Claudio (Wim Danckaert) die als voorschot op het huwelijk zijn aanstaande bruid reeds heeft bezwangerd, wordt ter dood veroordeeld. Zijn zuster Isabella (Hilde Heijnen) die op het punt staat in het klooster te gaan en voor zijn leven komt smeken, komt voor een verbijsterend dilemma te staan: of haar maagdelijkheid aan Angelo offeren, of het hoofd van haar broer gaat eraf. Dankzij het organisatietalent van de hertog komt alles op pootjes terecht die in de regie van Roothaan bijzonder wrang zijn. Angelo verenigt zich in het aardedonker van zijn tuinhuis onwetend met zijn vroegere bruid Mariana (Chris Thys) die door hem verstoten werd en al die jaren naar hem smacht, en in plaats van het hoofd van Claudio (dat de liederlijke Angelo ondanks zijn lustbevrediging blijft eisen van zijn cipier Jan Pauwels) wordt hem het hoofd van een die nacht gestorven zwerver gebracht.

In de slotscène jaagt de teruggekeerde hertog alle vrouwen het huwelijkshok in. Prachtig is de ontzette blik van non-in-spe Heijnen die hij meeneemt naar het hertogelijk paleis om zijn onkuise puntjes op de i te zetten. Roothaan heeft dit goed voorbereid doordat de losbol Lucio (Hans Ligtvoet) tegen de vermomde pater al een loepzuiver beeld van des hertogs liederlijkheid heeft geschetst.

Vanuit een net iets verschoven perspectief speelt het gezelschap van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg Shakespeare tekstgetrouw in de vertaling en dramaturgie van Alex Mallems, en dat vind ik knap. Immers, 'Maat voor maat' is een tobberige komedie, waarin stuitend wangedrag voor ons rechtsgevoel ongestraft blijft, en het kuisheidsideaal, wel erg geëxalteerd als Isabella zelfs haar broer daaraan wil opofferen, aan het eind in een onthutsend machismo toch nog wordt verkracht. Het recht achter het aanrecht, voor Shakespeare's publiek zo vanzelfsprekend, jaagt Roothaan met nauwelijks ingehouden sarcasme bloedrood naar onze kaken.

De zo scherpe tekstbehandeling is door Floor Oskam, Roothaans meest geliefde decorontwerpster in haar Hollandse regies, in een nogal conventioneel beeld geplaatst: afbladderende zuilen, een naar beneden zoevend hek voor de gevangenis-scènes, en putten voor de gevangenen die de indruk maken van een flinke treintafel zonder baantje. Geen oogverblindende vlakken, geen adembenemend lijnenspel, tuttelig. Wel een prachtige scène in een verzonken bad, waarin Thys als Mariana komisch haar wanhoop uitdanst en -zingt. De voorstelling komt niet naar Nederland, dus u moet naar Brussel en Roothaan moeten we weer gauw deze kant op krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden