Een tijdelijk Kamerlid kan zomaar heel belangrijk zijn

Het kortst in de Kamer:

1.Henri Swinkels (SP, 8 dagen)

2.Michiel van Nispen (SP, 50 dagen)

3.Perjan Moors (VVD, 128 dagen)

redactie: Nicole Besselink, Wilfried van der Bles en Bart Zuidervaart

Het klinkt best aanlokkelijk: twee weken Kamerlid zijn. Je hebt een eigen blauwe stoel in de vergaderzaal, mag je hand in de lucht steken bij de stemmingen en in plaats van dat je alleen maar ziet wie met wie staat te smoezen tussen de bankjes, kun je dat stiekeme gefluister nu misschien wel verstaan.

Bioloog Henri Swinkels uit Vught zit midden in zo'n kortstondig Kamerlidmaatschap. Precies een week geleden is de SP'er beëdigd en waarschijnlijk heeft hij nog een week te gaan. Dan komt Renske Leijten terug van zwangerschapsverlof. Ze werd vervangen door Tjitske Siderius, maar doordat Paulus Jansen wethouder is geworden in Utrecht, schoof Siderius een plek op en viel er een gat in de bezetting.

Een hele stoelendans, maar het levert Swinkels toch maar mooi een Kamerlidmaatschap op zijn cv op. Zelf doet hij het overigens af als snuffelstage. Hij twijfelde nog of hij voor zijn beëdiging als 'stagiair' zijn familie naar Den Haag moest halen (dat deed hij uiteindelijk wel).

Sterrenslag

Twee weken één Kamerlid minder in de fractie, voor menigeen zal het een overbrugbare tijd lijken, maar de socialisten nemen liever het zekere voor het onzekere. Stel dat er ineens een stemming komt over het openhouden van verzorgingshuizen of de opvang van illegalen. En dat een meerderheid net afhangt van die vijftiende SP-zetel. En dat die zetel dan leeg is.

Een niet geheel ondenkbaar scenario, zo leert het verleden. Het generaal pardon kwam er in 2006 met 75 tegen 74 stemmen, de kleinst mogelijke meerderheid. Verder terug in de tijd spande het ook geregeld om een enkele stem. Legendarisch is het verhaal van Kamerlid graaf Francis David Schimmelpenninck die in 1900 van zijn paard viel waardoor de leerplichtwet met één stem verschil werd aangenomen - tot teleurstelling van de graaf.

Zulke incidenten kunnen ook het lot bepalen van bewindslieden. In 1994 kwam een motie in stemming over de ministers Ernst Hirsch Ballin (CDA) en Ed van Thijn (PvdA), naar aanleiding van de IRT-affaire, waarbij de politie in omwille van de opsporing in zee ging met criminelen. Een handvol Kamerleden zat in de opnamen van tv-programma Sterrenslag in Vaals. Twee VVD'ers en een GroenLinkser haastten zich terug naar Den Haag voor de stemming, maar PvdA'ers Evan Rozenblad en Henk Vos mochten gek genoeg in Limburg blijven. De motie tegen de ministers werd aangenomen met 61 tegen 59 stemmen en ze traden af.

'Gepaird' wegblijven

Overigens zit de grote vergaderzaal zelden vol bij de stemmingen. Familieomstandigheden, verplichtingen in het buitenland, griep, er zijn redenen voor te bedenken. Om toch een uitslag te krijgen die de mening van de Kamer weerspiegelt is het fenomeen 'pairen' uitgevonden. Iemand die afwezig is, zoekt een Kamerlid dat waarschijnlijk het tegenovergestelde zou stemmen en vraagt diegene ook afwezig te zijn.

Doorgaans zoeken oppositie en coalitie elkaar op voor de wegblijftruc, maar met de huidige politieke constructie ligt dat lastiger. Want met wie moeten leden van de gedoogpartijen D66, ChristenUnie en SGP pairen? Zijn er afspraken met de coalitie, dan moet is hulp van andere oppositiepartijen nodig. Is er geen deal, dan ligt het voor de hand juist een tegenstander bij VVD of PvdA op te sporen.

Bij de SP hoefde tot een paar jaar geleden niemand aan te kloppen voor een 'pairverzoek'. De socialisten weigerden zich te laten wegstrepen. 'Koehandel met stemmen', noemde Kamerlid Harry van Bommel het ooit. Daar denkt hij nu anders over. Incidenteel kan het handig zijn en dan gaat pragmatisme boven principe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden