Een Texelaar word je nooit, als je er niet bent geboren

Weids land, een koetsier, bijrijder en groom. En een camera die de koetsier vraagt naar zijn favoriete Wolkersboek. De Eijerlandse polder, het zwarte tweespan, geen twijfel mogelijk. Het bloed stijgt naar mijn wangen. Daar komt geen antwoord op. Gelukkig weet de Nova-interviewer de man achterop -bontmuts, baard, basstem- te ontlokken: ,,Zal dat Turks Fruit wezen?'' Gered.

De koetsier is mijn broer Peter, de man achterop oom Piet. Die blijkt geen last te hebben van cameravrees. Of Wolkers een Texelaar is. Nee, natuurlijk niet. Wolkers zelf noemt zich geen Texelaar, ondanks een verblijf van 23 jaar daar, aan de rand van De Dennen. Vrienden heeft hij er wel, maar ,,die komen ook van het vasteland'' -waarmee Wolkers zijn positie bevestigt: een Texelaar zegt 'overkant'.

Oom Piet, tot lichte gêne van zijn dochter op de bok, gaat er eens goed voor staan. ,,Het is een doodgewone, ordinaire import. Je mag je Texels gedragen, als je import bent, word je nooit Texelaar. Dat wil ik 'm gerust vertellen.''

Een andere scène is opgenomen in een café, Klif in Den Hoorn, als ik het goed zie. Twee vrouwen bevestigen dat je alleen Texelaar bent als je op het eiland geboren bent -kom je op de kraamafdeling van het Helderse Geminiziekenhuis ter wereld, dan is dat 'verschrikkelijk', want je bent een 'Helderse kraai' en hebt levenslang pech.

(1-aprilgrap: op gemeentehuis geboorteplaats van Den Helder in Texel veranderen.)

Pastorale beelden van de ruugte in de duinen, het strand, schuiven voorbij. De VVV is blij, dat kan niet anders. Maar meteen schieten me pijnlijke verhalen te binnen van ouders van klasgenoten van de lagere school, die al langer op Texel woonden dan ik leefde, en nog niet tot de eregalerij der autochtonen behoorden. (Mij kan niks gebeuren, ik kan met het boek 'Texelsche Geslachten' in de hand op raszuiverheid bogen.)

En wat, als je voor 'Texelaar' 'Nederlander' zegt? De worden van oom Piet zouden dan niet tot kamervragen, maar toch wel tot bespiegelingen over xenofobie en etnocentrisme hebben geleid, en tot de conclusie van achterlijkheid. Vooruit, een kleine bespiegeling. Van vreemdelingenhaat is de Texelaar doorgaans wars. Dat heeft niet alleen te maken met de economische kurk van het eiland, de toerist, maar het heeft oude wortels. Al in de 19de eeuw viel het reizigers op dat de bewoners 'gul van aard, vriendelijk en beschaafd' waren, het laatste (dat dan weer wel) een gevolg van de 'dagelijkschen omgang met vreemdelingen en reizigers', waaraan men enig voordeel wist te behalen. Het onlangs gesloten asielzoekerscentrum heeft geen problemen opgeleverd.

Terwijl de wereld groter wordt en Nederland wanhopig zoekt naar een eigen identiteit, heeft Texel die al gevonden; antropologen noemen het verschijnsel 'lokalisme'. Helaas is het zangerige taaltje bijna vervlogen, maar de groenzwarte vlag ('Texel in het hart') wappert, auto's dragen Texelstickers. Er zijn een eigen 'stoombootonderneming' (TESO), krant en partij, Texels Belang. Het schijnt dat 'echt Texelse' producten gretig aftrek vinden niet alleen onder toeristen maar ook onder Texelaars.

Soms ontaardt het chauvinisme in 'eilantisme'. Dat is me te hard. Maar in de schoot van de familie kan me niets gebeuren. Texel is, kortom, Nederland in het klein.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden