Een tergend, onnavolgbaar schot

Willem Jan Otten dicht over de spanning voor de strafschop

"Kijk, een voetbalboek!" Mijn zoons weten niet hoe snel ze de verpakking van de Donald Duck moeten scheuren, want daarin is een 'Panini sticker album' mee geseald. Nauwelijks hebben ze het album opengeslagen of er volgt een enthousiast spelletje vlaggenraden. Spanje, Duitsland, IJsland, Turkije. Dan ineens vraagt de jongste verbaasd: "Waarom staat Nederland er niet bij?" Het blijft stil in de kamer. Wat valt er te zeggen: niet goed genoeg? Vierde in de poule, dus niet geplaatst? Dat klinkt zo weinig heldhaftig allemaal.

Gelukkig zijn er vaders die hun kinderen op zo'n moment precies kunnen uitleggen waarom Nederland in dat album ontbreekt. De vader van dichter Ted van Lieshout was er zo een. Die had 'het voetballen uitgevonden'. Die wist vroeger beter dan de televisie hoe het kwam als Oranje verloor: "En wat erger is: de andere landen spelen vals. / Pas als Nederland heeft gewonnen / zegt vader dat het mooi en eerlijk was."

Twee jaar geleden, toen Nederland op een haar na de WK-finale miste, toen kwam er ten minste nog iets van troost. Vooral door die derde plaats. Maar er was ook een gedicht. Van de Dichter des Vaderlands. Anne Vegter klom meteen na de verloren wedstrijd tegen Argentinië in de pen: 'Trots op de benen van iedereen! / (we blijven toch geen kniezers) / Verliezen is eigenlijk meer iets // voor verliezers.'

Volgens sommigen is voetbal oorlog. Anderen beweren 'voetbal is poëzie'. Daar zit wat in. Want zoals een goed gedicht altijd iets ongrijpbaars houdt, is voetbal een spel dat op zijn beste momenten het verstand te boven gaat. '[D]e danser / de faun de adelaar / der dalen' - schreef Willem Wilmink in een poging de bewegingen van Johan Cruijff in woorden te vangen. Waarbij hij de 'verlosser' in de laatste regels van het gedicht overigens gewoon weer menselijke proporties gaf. Remco Campert ving de sensatie die het voetbalspel teweeg kan brengen in een melancholisch gedicht over Piet Keizer: "Sombere tijd zwarte dagen / een glimp van licht zo nu en dan / als op het voetbalveld / jij met een lome genialiteit / je van een verdediger bevrijdt.'"

Het wordt een zomer zonder Oranje, zonder magistrale goals waarbij, om met C. Buddingh' te spreken, het net zindert, zonder miraculeuze reddingen. Er zijn geen plaatjes met Nederlandse voetbalhelden om te sparen voor een stickeralbum. Mijn zoons bladeren nog wat door het 'Panini boek'. "Is dit de vlag van Rusland?" Zeker, Rusland doet mee.

Er valt me een gedicht te binnen van Willem Jan Otten. Over de legendarische Russische doelman Lev Yashin. Over dat zenuwslopende moment vlak voor er een strafschop wordt genomen. Tergend spannend, een onnavolgbaar schot, maar dan in poëzie.

Tekst: Janita Monna foto: REMKO DE WAAL/ANP

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden